Α

ΑΓΥΑΛΙΣΤΗ ΖΩΝΗ 

Η ζώνη στα διαμάντια μπορεί να είναι γυαλισμένη, μπορεί να είναι αγυάλιστη ή γυαλισμένη και με έδρες. Στην περίπτωση που είναι αγυάλιστη την ονομάζουμε Bruted.

AΔΑΜΑΣ 

Είναι  αρχαιοελληνική λέξη  (αρχ. ελληνικά αδάμας = αήττητος, ακατανίκητος, λόγω της μεγάλης σκληρότητάς του). Το όνομα του προέρχεται από την ελληνική λέξη δαμάζω + το στερητικό ‘α’, καθώς στην αρχαιότητα όλες οι σκληρές πέτρες, που ήταν αδύνατον να υποστούν κατεργασία, αποκαλούνταν αδάμαντες. Ο αδάμας είναι περίφημο ορυκτό για την ισχυρή λάμψη του και την πολύ μεγάλη σκληρότητά του, με ιδιαίτερη διεθνή εμπορική αξία. Ανήκει στην οικογένεια των αυτοφυών στοιχείων. Αποτελείται δε από καθαρό άνθρακα. Λόγω της σκληρότητας αυτής χρησιμοποιείται σε βιομηχανικές εφαρμογές, ενώ η λαμπρότητα του το κάνει τον πιο γνωστό και περιζήτητο πολύτιμο λίθο.


ΑΔΕΤΟ ΔΙΑΜΑΝΤΙ 

Με τον όρο loose diamond εννοούμε τα ακάρφωτα/άδετα μή δεσμευμένα διαμάντια σε κάποιο κόσμημα. Συνήθως όταν θέλουμε να αξιολογήσουμε ένα διαμάντι το απελευθερώνουμε από το κόσμημα, για να μπορέσουμε με πιο ακρίβεια να προσδιορίσουμε το χρώμα του, τις αναλογίες της κοπής του και την καθαρότητά του (4Cs).


ΑΖΟΥΡΙΤΗΣ 

Είναι ένα ορυκτό με βάση τον Χαλκό. Χημικά είναι Cu3(CO3)2(OH)2. Είναι αδιάφανο. Έχει σκληρότητα 3.5-4 και ειδικό βάρος 3.8. Παρά την χαμηλή του σκληρότητα χρησιμοποιείται συχνά στην κοσμηματοποιία, γιατί έχει ένα εντυπωσιακό μπλε χρώμα. Στα κοσμήματα συνήθως  χρησιμοποιείται με κοπή καμπουσόν. Πολύ συχνά εξορύσσεται μαζί με μαλαχίτη με αποτέλεσμα να παίρνουμε εντυπωσιακές μπλε-πράσινες πέτρες. Ο αζουρίτης όπως και πολλά άλλα υλικά συχνά τον καλύπτουν με ένα ειδικό βερνίκι, για να αποφευχθεί το ξεφλούδισμα, αλλά κυρίως για ενίσχυση του χρώματος. Σήμερα υπάρχουν κοιτάσματα αζουρίτη στην Αυστραλία, νοτιοδυτικές Η.Π.Α., Μεξικό, Μαρόκο, Ζαΐρ.


ΑΚΑΤΕΡΓΑΣΤΟ ΔΙΑΜΑΝΤΙ Έτσι ονομάζονται τα ακατέργαστα διαμάντια ανεξαρτήτου σχήματος. Δηλαδή τα διαμάντια πριν κοπούν και πριν γυαλιστούν τα λέμε rough είτε είναι κρύσταλλοι, είτε είναι στρογγυλευμένα πετραδάκια.


ΑΚΟΥΑΜΑΡΙΝΑ 

 Είναι ένα διάφανο γαλάζιο ή γαλαζοπράσινο ορυκτό που πήρε το όνομα του από το χρώμα του. Aqua Marina θα πει στα ιταλικά το νερό της παραλίας. Χημικά ανήκει στην οικογένεια του βήρυλλου, έχει σκληρότητα 7,5-8, και ειδικό βάρος 2,75. 

 Είναι σήμερα από τα πιο περιζήτητα υλικά κοσμηματοποιίας. Η πιο δημοφιλής μορφή του είναι η γαλάζια ακουαμαρίνα, γι’ αυτό σε εργαστήρια μετατρέπουν την γαλαζοπράσινη σε γαλάζια, με θερμική επεξεργασία. Η απόχρωση που προκύπτει μετά τη θερμική επεξεργασία είναι πολύ σταθερή (δεν αποχρωματίζεται). Η επεξεργασία αυτή θεωρείται αποδεκτή από τη βιομηχανία του κοσμήματος και δεν είναι δυνατό να ανιχνευτεί από τα γεμολογικά εργαστήρια. Κάθε ακουαμαρίνα που πουλιέται στην αγορά θεωρούμε δεδομένο πως έχει υποστεί θερμική επεξεργασία καθότι δεν είναι δυνατή η ανίχνευση της βαφής.  Η συνήθης κατεργασία που υφίσταται η ακουαμαρίνα είναι το ταγιάρισμα. Σπανιότερα την επεξεργάζονται σαν καμπουσόν. Στην περίπτωση αυτή συχνά εμφανίζεται τα οπτικά φαινόμενα  αστερισμός, και μάτι της γάτας.   

Σήμερα η καλύτερη ποιότητα ακουαμαρίνα εξορύσσεται στην Βραζιλία, στο τεράστιο ορυχείο της Minas Gerais, και στο Bello Orizonte.Το πιο διάσημο κομμάτι ακουαμαρίνα κοσμεί το βασιλικό στέμμα της Μεγάλης Βρετανίας, και είναι 920 καράτια. Το μεγαλύτερο κομμάτι ανεπεξέργαστης ακουαμαρίνας εξορύχτηκε στο Minas Gerais, το 1910, και είχε βάρος 110 κιλά. Το κομμάτι αυτό πήρε την ονομασία Papamel, και τεμαχίστηκε σε χιλιάδες κομμάτια τα οποία υπέστησαν τις κατάλληλες επεξεργασίες και διατέθηκαν στην αγορά.


ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ, ΛΑΜΨΗ Όταν αντανακλάται φως από το διαμάντι, η λάμψη που προέρχεται από τις έδρες του πετραδιού είναι γνωστή με αυτόν τον όρο.


ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΗΜΕΝΑ ΔΙΑΜΑΝΤΙΑ 

Διαμάντια τα οποία έχουν υποβληθεί σε ακτινοβολία για να βελτιωθεί ή/και να αλλάξει το χρώμα τους. Πάντα μαζί με την ακτινοβολία συνδυάζεται και αύξηση της θερμοκρασίας, για την ενεργοποίηση των χρωματικών κέντρων που δημιουργεί η ακτινοβολία.


ΑΛΥΣΙΔΑ 

Οι αλυσίδες στα κοσμήματα χρησιμεύουν για να στηρίζουν κάτι, ή να κρεμάμε κάτι από αυτές. Έχουν όμως και από μόνες τους ένα αισθητικό ενδιαφέρον. Είναι και η αλυσίδα μέρος του κοσμήματος, ή πολλές φορές μία αλυσίδα είναι από μόνη της όλο το κόσμημα.     Οι αλυσίδες σχηματίζονται  από κρίκους (links), οι οποίοι έχουν πολλά και διαφορετικά σχήματα, και ενώνονται μεταξύ τους με πολλούς και διαφορετικούς τρόπους, δημιουργώντας με αυτό τον τρόπο, την πληθώρα των διαφορετικών αλυσίδων που υπήρχαν ήδη από την αρχαιότητα.  Οι αλυσίδες μπορούν να κατασκευαστούν και από μονοκόμματα σύρματα τα οποία πλέκονται με βάση συγκεκριμένο σχέδιο. Οι τεχνίτες είχαν ονομάσει τις αλυσίδες με διάφορα ονόματα. Κολώνα, άγκυρα, φίγκαρο, σπίγκα, βυζαντινή, μπριολέ, γκουρμέ, κούρμπα, φίδι κ.λ.π. Η κατασκευή της αλυσίδας, ήταν παλαιότερα, μία χρονοβόρα εξειδικευμένη και πολύπλοκη εργασία. Τις τελευταίες δεκαετίες η κατασκευή των αλυσίδων γίνεται  από πολύπλοκες μηχανές που ονομάζονται καδενομηχανές.


ΑΜΕΘΥΣΤΟΣ 

 Ένα ακόμη ορυκτό που η ονομασία του έχει Ελληνική προέλευση. Το παράξενο αυτό όνομα οφείλεται στο ότι οι αρχαίοι Έλληνες πίστευαν ότι όποιος φορά κόσμημα με αμέθυστο, ή πίνει το κρασί του σε κούπα από αμέθυστο, απαλύνονται οι συνέπειες από την μέθη. Στην Ελληνική μυθολογία ο αμέθυστος εμφανίζεται, όταν ο μεθυσμένος θεός Διόνυσος επιτίθεται με άγριες διαθέσεις σε μία παρθένα κόρη που έχει το όνομα «η Αμέθυστος». Το κορίτσι δεν ανταποκρίνεται, και για να σωθεί ζητάει την βοήθεια των θεών. Θεά ήταν αυτή που ανταποκρίθηκε στις προσευχές της, και συγκεκριμένα η Άρτεμις που για να σώσει το κορίτσι, την μεταμορφώνει σε μια άχρωμη πέτρα. Ταπεινωμένος και θυμωμένος ο Διόνυσος, χύνει το κρασί του πάνω στους κρυστάλλους της πέτρας που παίρνουν το όμορφο μοβ χρώμα. Σε μια παραλλαγή του μύθου η πέτρα βάφεται όχι από το κρασί αλλά από τα δάκρυα του μετανιωμένου Διόνυσου.

Χημικά ο αμέθυστος είναι χαλαζίας , SiO2. Έχει σκληρότητα 7 και ειδικό βάρος 2.65. Κρυσταλλώνεται στο ρομβοειδές κρυσταλλογραφικό σύστημα, και σχηματίζει κρυστάλλους σε σχήμα εξάπλευρου πρίσματος. Είναι εντυπωσιακά όμορφο υλικό και έχει όλες τις προδιαγραφές για να χρησιμοποιηθεί (και ασφαλώς χρησιμοποιείται) στην κατασκευή κοσμημάτων. Παρ’ όλα αυτά η τιμή του παραμένει χαμηλή, λόγω των μεγάλων ποσοτήτων που εξορύσσονται. Όχι πάντα όμως. Η πιο περιζήτητη ποιότητα αμέθυστου, η λεγόμενη “Deep Russian”, κοστίζει τουλάχιστον 50.000$ το καράτι.

 Τον τελευταίο καιρό έχει εμφανιστεί στην αγορά μία πέτρα με την ονομασία πράσινος αμέθυστος (green amethyst). Συνήθως η πέτρα αυτή είναι συνθετική  ή είναι διάφανος χαλαζίας, τεχνητά χρωματισμένος (βλ. ανάδειξη). Να επισημάνουμε ότι και η ονομασία πράσινος αμέθυστος δε στέκει γιατί ιστορικά ο αμέθυστος ήταν από πάντα μοβ. Πολλές φορές η πέτρα αυτή πουλιέται με την ονομασία πρασιολίτης (prassiolite), από τις ελληνικές λέξεις πράσινος λίθος.

Αμέθυστος υπάρχει σε πολλά μέρη του κόσμου. Μεγάλες ποσότητες παράγονται στην Βόρεια Αμερική και στην Λατινική Αμερική, Βραζιλία, Βολιβία, Ουρουγουάη κλπ., αλλά και στη Ρωσία. Στα αχανή ορυχεία στο Minas Gerais στη Βραζιλία εξορύσσονται τεράστια γεώδια  αμέθυστου.


ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΠΕΤΡΑΣ

Ονομάζεται έτσι, το σύνολο των τεχνικών που χρησιμοποιούνται για τη βελτίωση των ιδιοτήτων μιας πέτρας, όπως το χρώμα, την καθαρότητα, την γυαλάδα, την συνεκτικότητα κ.λ.π. Για να πετύχουμε αυτές τις βελτιώσεις, χρησιμοποιούμε διάφορες τεχνικές. Για παράδειγμα, με παρατεταμένη θέρμανση σε κάποιες περιπτώσεις έχουμε διαύγαση και χρωματική ενίσχυση της πέτρας. Σε άλλες περιπτώσεις, εφαρμόζουμε βερνίκωμα και θέρμανση για προστασία από ξεφλουδίσματα. Χρωματική ενίσχυση σε κάποιες πέτρες πετυχαίνουμε με εμβάπτιση σε χρώμα και βερνίκωμα. Οι επεμβάσεις που γίνονται στις πέτρες, σε πολλές περιπτώσεις δίνουν τελικά μία τελείως διαφορετική πέτρα.  Για παράδειγμα, είναι συνηθισμένο φαινόμενο ή βαφή άχρωμων πετρών. Π.χ. ο άχρωμος χαλαζίας βάφεται σε κίτρινο χρώμα και πουλιέται σαν σιτρίν. Βάφεται όμως και σε άλλα χρώματα, πράσινο, ρόζ, κ.λ.π.. Σε αυτές τις περιπτώσεις ο έμπορος πρέπει να ενημερώνει τον πελάτη, ότι πρόκειται για χαλαζία τεχνητά χρωματισμένο. Αντί γι αυτό, πολλοί επιλέγουν να τα προωθούν με παραπλανητικές ονομασίες όπως πράσινος αμέθυστος (Green amethyst), ή ροζ αμέθυστος, για να δημιουργήσουν σύγχυση στον καταναλωτή. Επειδή η γνώση γύρω από τους πολύτιμους λίθους είναι προνόμιο λίγων, παρατηρείται συχνά το φαινόμενο της ελλιπούς πληροφόρησης ή και εξαπάτησης των καταναλωτών από πολλούς εμπόρους. Στις Η.Π.Α. όπου η προστασία του καταναλωτή αντιμετωπίζεται με μεγαλύτερη σοβαρότητα,  έχει συσταθεί η Ένωση των Εμπόρων Πολυτίμων Λίθων AGTA (American Gem Trade Associaton). Τα μέλη της AGTA επιλέγονται με πολύ αυστηρά κριτήρια ως προς την τήρηση των κανόνων για την λεπτομερή πληροφόρηση των πελατών τους. Και βέβαια τα μέλη της AGTA απολαμβάνουν το κύρος ενός πολύ αξιόπιστου εμπόρου, και αντίστοιχα της εμπιστοσύνης των καταναλωτών.  Για την πληρέστερη ενημέρωση των καταναλωτών,  η AGTA προέβη στον καθορισμό των προτύπων, για να πληροφορείται ο καταναλωτής επακριβώς για το είδος της επεξεργασίας που έχει υποστεί μία πέτρα. Λόγω του κύρους που απολαμβάνει η ένωση αυτή διεθνώς, τα πρότυπα αυτά έχουν υιοθετηθεί από όλους όσους ασχολούνται με τους πολύτιμους λίθους.

ΚΩΔΙΚΟΣ AGTA ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ

N Φυσική (Natural). Η πέτρα είναι απολύτως φυσική, και δεν έχει υποστεί επεξεργασίες ανάδειξης.

E Επεξεργασμένη (Enhanced).Η πέτρα έχει υποστεί επεμβάσεις που δεν είναι επακριβώς γνωστή η φύση τους.

B Λεύκανση (Bleaching). Αφορά τον καθαρισμό κυρίως των μαργαριταριών από κιτρινίλες και κηλίδες. Χρησιμοποιείται στα κοράλλια και στο jade.

C Επικάλυψη (Coating) Αφορά την επικάλυψη της πέτρας με ένα φίλμ βερνικιού ή καποιας άλλης ουσίας.

D Βαφή (Dyeing) Είναι το βάψιμο μιας πέτρας σε μια ειδική μπογιά. Μόνο οι πορώδεις  πέτρες  μπορούν  να βαφούν, όπως οι αχάτες (φωτο), κοράλλι, τυρκουάζ, κ.λ.π.

F Γέμισμα (Filling) Με αυτή την επεξεργασία, γεμίζουν τις επιφανειακές ατέλειες της πέτρας, ρωγμές χαράγματα κ.λ.π. με κάποιο σφραγιστικό σκληρό υλικό, όπως ρητίνες δύο συστατικών ή υγρό γυαλί.

H Θέρμανση (Heating) Οι περισσότερες από τις φυσικές πέτρες που κυκλοφορούν στην αγορά, έχουν υποστεί την επεξεργασία της θέρμανσης για βελτίωση των ιδιοτήτων τους και κυρίως του χρώματος. Παραθέτουμε μία λίστα πετρών που συνήθως ΔΕΝ μπορούν να θερμανθούν για χρωματική ενίσχυση: Φεγγαρόπετρα, γρανάτης σπινέλιος, χρυσοβήρυλλος, ιωλίτης περίδοτο, ηλιόλιθος, τυρκουάζ, κοράλλι, Jade.  Με ΗΡ συμβολίζεται η ειδική επεξεργασία, θέρμανσης υπό πίεση.

I Σταθεροποίηση (Impregnating). Είναι η επεξεργασία με ένα εξωτερικό σταθεροποιητικό βερνίκι, για να αποφεύγεται το ξεφλούδισμα της πέτρας και ο αποχρωματισμός.

L Laser Drilling. Γίνεται κυρίως στο διαμάντι. Είναι καθαρισμός των ατελειών και των ρωγμών της πέτρας από βρωμιές με χρήση laser, για να ακολουθήσει γέμισμα με ρητίνες. 

O Λάδωμα (Oiling) Ειδικά άχρωμα λάδια καλύπτουν επιφανειακές ατέλειες της πέτρας.

R Ακτινοβόληση (Irridation) . Έιναι η πιό συνηθισμένη κατεργασία μετά την θέρμανση.

U Διάχυση (Diffusion) Σε αυτή την κατεργασία η πέτρα θερμαίνεται σε πολύ ψηλές θερμοκρασίες, στα όρια της τήξης. Τότε τα χρωμοφόρα (βλ. χρώμα) ανεβαίνουν στην επιφάνεια και δίνουν πολύ εντυπωσιακούς χρωματισμούς.

W Κέρωμα (Waxing) Ειδικά κεριά καλύπτουν την επιφάνεια των πετρών για το διόρθωμα ατελειών.


Εξετάζοντας το θέμα της ανάδειξης ξεχωριστά για κάθε πολύτιμη πέτρα, υπάρχουν κάποιες κατεργασίες που θεωρούνται αποδεκτές, και κάποιες άλλες που η βιομηχανία του κοσμήματος θεωρεί ότι αλλοιώνουν δραστικά την ποιότητα της συγκεκριμένης πέτρας και συνεπώς θεωρούνται μη αποδεκτές. Δείτε τον σχετικό πίνακα που παραθέτουμε και κάνει τον ανάλογο διαχωρισμό ανά πέτρα.

 Τα τελευταία χρόνια μία μικρή αλλά αυξανόμενη μερίδα ενημερωμένων καταναλωτών κοσμημάτων και συλλεκτών, δείχνει μεγαλύτερη προτίμηση στις πέτρες με την ένδειξη N (Natural), ακόμη και αν το χρώμα ή άλλα χαρακτηριστικά τους υστερούν από επεξεργασμένες πέτρες αντίστοιχης αξίας.


ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΠΟΛΥΤΙΜΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ 

Είναι η επεξεργασία σκουπιδιών τα οποία περιέχουν κάποιες ποσότητες πολύτιμων μετάλλων, με σκοπό να πάρουμε μόνο το καθαρό πολύτιμο μέταλλο, χωρίς προσμίξεις.

Η ανάκτηση γίνεται από εξειδικευμένα εργαστήρια, που χρησιμοποιούν χημικές και φυσικές μεθόδους. Πηγές πολύτιμων μετάλλων για ανάκτηση, είναι:

 1)Για χρυσό, τα παλιά κοσμήματα, κάσες ρολογιών, σκελετοί γυαλιών, ηλεκτρονικά εξαρτήματα, όπως τρανζίστορ, δίοδοι, κλπ.

2) Για το ασήμι είναι οι φωτογραφικές και ακτινογραφικές πλάκες, ασημικά σκεύη, κοσμήματα, μπαταρίες, κ.λ.π.

3) Για την μέταλλα της οικογένειας της πλατίνας, είναι μπουζί αεροσκαφών, καταλύτες αυτοκινήτων, διακόπτες πυροκροτητών, κ.λ.π.

Τα εργαστήρια κατασκευής κοσμημάτων, συγκεντρώνουν τα υπολείμματα της επεξεργασίας των κοσμημάτων (ακόμα και τα σκουπίδια από το πάτωμα), από τα οποία ανά τακτά χρονικά διαστήματα, ανακτούν τα πολύτιμα μέταλλα. Η ανάκτηση, εκτός από οικονομικά συμφέρουσα είναι και οικολογικά ορθή, καθότι είναι μία εργασία ανακύκλωσης.

 Τα πολύτιμα μέταλλα, λόγω της μεγάλης αξίας τους, σε όλες τις ιστορικές περιόδους, ανακυκλώνονταν και ανακτούνταν. Στην αρχαία Ελλάδα η τέχνη της απόσπασης των πολύτιμων μετάλλων από τα μεταλλεύματα που τα περιείχαν, ονομαζόταν χυμευτική, και το μετάλλευμα που περιείχε πολύτιμα μέταλλα, ονομαζόταν «χύμα». Λέγεται πως τον Μέγα Αλέξανδρο, συνόδευαν στην εκστρατεία του, και τεχνίτες που κατείχαν την χυμευτική, οι οποίοι παρήγαγαν χρυσό, και συνέβαλλαν στην πληρωμή των εξόδων της εκστρατείας.

 Οι Έλληνες χρυσικοί τον 16ο έως 19ο αιώνα, ονόμαζαν αυτή την διαδικασία «λαγάρισμα». Αυτό αφορούσε κυρίως την ανάκτηση του ασημιού που ήταν το πολύτιμο μέταλλο, που χρησιμοποιείτο σχεδόν αποκλειστικά. Το ασήμι που χρησιμοποιούσαν συχνά ήταν χαμηλής περιεκτικότητας, περίπου 500 χιλιοστά, και το ονόμαζαν «αγιάρι» Οι λαγαριστές συνήθως ήταν γυρολόγοι, που περιδιάβαιναν τα χωριά και σάρωναν κοσμήματα, όπλα, σκεύη, και οτιδήποτε μπορούσε να δώσει ασήμι ή χρυσό. Πολλοί μελετητές πιστεύουν ότι αυτοί έκαναν μεγαλύτερη ζημιά από τους επιδρομείς που λεηλάτησαν πόλεις και χωριά. Οι λαγαριστές εξαφάνισαν αντικείμενα παλαιότερων εποχών που υπήρχαν στα μπαούλα των ανθρώπων, τα οποία θα μπορούσαν να είναι πολύτιμα για την ιστορική μνήμη. Οι λαγαριστές της Κωνσταντινούπολης , είχαν την δικιά τους συντεχνία (ισνάφι), που είχε 200 μέλη, όλοι Εβραϊκής εθνικότητας. Όπως όλες οι συντεχνίες, έτσι και αυτοί, κρατούσαν επτασφράγιστο το μυστικό της τέχνης τους. Στη χημεία η διαδικασία ανάκτησης του ασημιού, λέγεται «κυπέλλωση».


ΑΝΑΛΟΓΙΑ 

Οι αναλογίες των διαμαντιών είναι πολύ σημαντικές, έτσι ώστε η μέγιστη ποσότητα εισερχόμενου φωτός να αντανακλάται έξω από την πέτρα. Η αναλογία είναι η σχέση μεταξύ των γωνιών των εδρών της κορυφής και του pavilion, ως προς την περίμετρο (ζώνη ή ζωνάρι) του διαμαντιού.


ΑΝΑΛΟΓΙΑ  ΒΑΘΟΥΣ ΤΟΥ ΚΩΝΟΥ

Το ύψος του κώνου σε χιλιοστά ή σε ποσοστό, συγκρινόμενο με την διάμετρο της στρογγυλού brilliant κοπής. Το ύψος του κώνου είναι ύψιστης σημασίας στις σωστές αναλογίες μιας κοπής και από αυτό εξαρτώνται στο μεγαλύτερο βαθμό η λαμπρότητα και το fire ενός διαμαντιού.


ΑΝΑΛΟΓΙΕΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΝΑΛΟΓΙΩΝ 

Η στρογγυλή brilliant κοπή έχει συγκεκριμένες αναλογίες οι οποίες αναδεικνύουν στο μέγιστο την ομορφιά του διαμαντιού (λαμπρότητα, λάμψη, διάχυση του φωτός). Οι αναλογίες αυτές αφορούν την σχέση που έχει η διάμετρος με το συνολικό ύψος και τα επιμέρους ύψη της κορώνας και του κώνου. Επίσης στις αναλογίες συμπεριλαμβάνονται και οι γωνίες της ζώνης με την κορώνα και τον κώνο αλλά και το άνοιγμα του κώνου. Οι συγκεκριμένες τιμές αυτών των αναλογιών πρέπει να τηρούνται για να είναι η κοπή ποιοτική. Οι fancy κοπές δεν έχουν καθορισμένες αναλογίες, διότι η κάθε μία έχει το δικό της ξεχωριστό σχήμα που απαιτεί τις δικές της ξεχωριστές αναλογίες. Έτσι καθορίστηκαν για την πιο εμπορική και αποδοτική κοπή που είναι η στρογγυλή brilliant.


ΑΝΑΣΥΝΤΕΘΗΜΕΝΕΣ ΠΕΤΡΕΣ 

Λέγονται και αναδομημένες πέτρες Είναι αυτές που φτιάχνονται από ρινίσματα (σκόνη) της πέτρας. Τα ρινίσματα αυτά τα συνενώνουμε με την βοήθεια κάποιας συγκολλητικής ουσίας για την δημιουργία μιας καινούργιας πέτρας. Στην πράξη αυτή η μέθοδος έχει εγκαταλειφθεί, μετά την ανακάλυψη των συνθετικών πετρών, που είναι πολύ ανώτερες ποιοτικά. Χρησιμοποιείται όμως ακόμη στην περίπτωση του κεχριμπαριού. Στην αγορά εμφανίζεται μία ποιότητα που λέγεται «πάστα» κοράλλι, ή τυρκουάζ, που πουλιέται σαν ανασυντεθημένο. Μάλλον όμως πρόκειται εξολοκλήρου για συνθετικό, ή σε κάποιες περιπτώσεις για βαμμένο χαουλίτη.


ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ 

Η αντοχή ενός υλικού συνολικά στην τριβή και την θραύση.



ΑΝΘΡΑΚΑΣ 

Ο άνθρακας το μοναδικό στοιχείο της χημικής σύστασης του διαμαντιού (C).


ΑΝΟΔΙΩΣΗ 

Με την ανοδίωση πετυχαίνουμε αλλαγή στο χρώμα κάποιων μετάλλων. Είναι μία ηλεκτροχημική διαδικασία που επιφέρει την αλλαγή στη δομή των μορίων του επιφανειακού στρώματος του μετάλλου. Κατά την ανοδίωση, εμβαπτίζουμε (βουτάμε) το μέταλλο σε ένα όξινο λουτρό, και με την διέλευση του ηλεκτρικού ρεύματος πετυχαίνουμε την προσβολή των επιφανειακών μορίων του μετάλλου και την δημιουργία ενός γυαλιστερού φιλμ προστασίας. Το φιλμ αυτό σταθεροποιεί το μέταλλο και αποτρέπει περαιτέρω οξείδωσή του. Προσθέτοντας κατάλληλες ουσίες στο όξινο λουτρό, μπορούμε να πετύχουμε εντυπωσιακούς επιφανειακούς χρωματισμούς των ανοδιωμένων μετάλλων. Η ανοδίωση συχνότερα έχει εφαρμοστεί στο αλουμίνιο, αλλά μπορεί να εφαρμοστεί στο Μαγνήσιο, το τιτάνιο, το νιόβιο και στο ταντάλιο Τα ανοδιωμένα μέταλλα, χρησιμοποιούνται όλο και συχνότερα στην κατασκευή κοσμημάτων, λόγω των πολύ όμορφων χρωμάτων που μπορούν να πάρουν.


ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ 

Είναι μια έγγραφη εκτίμηση της κατά προσέγγιση αξίας ενός διαμαντιού ή κοσμήματος. Η αξιολόγηση αυτή ΔΕΝ συνιστά σε καμία απολύτως περίπτωση  Πιστοποιητικό.


ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΙΛΒΩΣΗΣ 

Ποιοτική εκτίμηση της συνολικής κατάστασης της εξωτερικής επιφάνειας ενός διαμαντιού. Η ποιότητα της στίλβωσης εξαρτάται αποκλειστικά από την προσοχή και την ικανότητα του στιλβωτή, και είναι σημαντική για την λαμπρότητα και τον σπινθηρισμό που εκπέμπει ένα διαμάντι.


ΑΠΟΜΙΜΗΣΗ 

Η απομίμηση είναι οποιαδήποτε πέτρα μπορεί να χρησιμοποιηθεί αντί μιας άλλης πολύτιμης πέτρας σε κόσμημα. Οι απομιμήσεις μοιάζουν εξωτερικά με τις πολύτιμες πέτρες που προσπαθούν να μιμηθούν (στην λάμψη, στο χρώμα, στην δομή κ.α.) και συχνά έχουν και παρόμοιες φυσικές ιδιότητες. Ως απομίμηση μπορεί να χρησιμοποιηθεί μια άλλη φυσική πολύτιμη πέτρα, μια συνθετική, ή μια τεχνητή. Συνηθισμένες απομιμήσεις του διαμαντιού είναι το κυβικό ζιρκόνιο (CZ), ο μοϊσσανίτης κ.α.



ΑΠΟΧΡΩΣΗ/ΧΡΟΙΑ 

Ορισμένα διαμάντια που ανήκουν στην σειρά cape (έχουν δηλαδή χρώμα σε κάποιο βαθμό), μπορεί να έχουν και μια δεύτερη απόχρωση καφέ ή γκρι συνήθως. Δηλαδή π.χ. είναι υποκίτρινα με καφέ χροιά. Αυτή η ύπαρξη χροιάς αναφέρεται στα πιστοποιητικά. Διαμάντια με χρώμα και με χροιά άλλου χρώματος, έχουν μικρότερη αξία από διαμάντια με χρώμα χωρίς χροιά άλλου χρώματος.


ΑΣΥΜΜΕΤΡΗ ΖΩΝΗ 

Ζώνη η οποία δεν έχει σταθερός πάχος και δεν ακολουθεί ένα καθορισμένο νοητό επίπεδο στην περίμετρο του διαμαντιού. Η ασύμμετρη ζώνη υποβαθμίζει την συμμετρία του διαμαντιού και τελικά την ποιότητα της κοπής του.


ΑΤΕΛΕΙΑ 

Είναι  οποιαδήποτε ατέλεια στην εξωτερική επιφάνεια ενός επεξεργασμένου διαμαντιού, είτε είναι ρωγμή, είτε γρατζουνιά, είτε γδάρσιμο, είτε λακκούβα κ.α. Οι ατέλειες, τα ψεγάδια αυτά αποτυπώνονται σε διάγραμμα που συνοδεύει τα πιστοποιητικά των διαμαντιών και φυσικά μειώνουν την ποιότητα του γυαλίσματος.


ΑΨΟΓΟ ΔΙΑΜΑΝΤΙ 

Όρος που αναφέρεται στην καθαρότητα των διαμαντιών. Άψογα χαρακτηρίζονται τα διαμάντια που δεν έχουν κανένα έγκλεισμα, όταν τα παρατηρούμε με μεγέθυνση x10.



 Β


ΒΑΘΙΑ ΚΟΠΗ 

Ο όρος “Deep Cut”, δηλαδή βαθιά κοπή στα Ελληνικά, δηλώνει τις αναλογίες των διαστάσεων ενός κατεργασμένου διαμαντιού. Η βαθιά κοπή δεν έχει σωστές αναλογίες με αποτέλεσμα το κατεργασμένο διαμάντι να χάνει ποσοστό από την ανάκλαση του φωτός, από την λαμπρότητά του και από τις έγχρωμες ανακλάσεις που δημιουργούνται στο εσωτερικό του. Φυσικά όλα αυτά έχουν ως αποτέλεσμα την μείωση της αξίας του.

ΒΑΘΟΣ 

Το μήκος σε χιλιοστά ή σε ποσοστό %, από την μεγάλη έδρα της κορώνας/table facet μέχρι το κατώτερο σημείο του κώνου (culet). Είναι γνωστό και ως ‘total depth’ ή ‘total height’.

ΒΑΣΙΛΙΚΟ ΝΕΡΟ 

Είναι ένα διάλυμα υδροχλωρικού και νιτρικού οξέως σε αναλογία όγκων 3:1. Ονομάστηκε έτσι επειδή προσβάλλει τον «βασιλιά» των μετάλλων το χρυσό. Είναι από τις ελάχιστες ουσίες που μπορούν να προσβάλλουν το χρυσό και την πλατίνα.


ΒΑΦΗ ΜΕΤΑΛΛΟΥ

Στην βαφή, με το κατάλληλο πύρωμα και εν συνεχεία την βαθμιαία ψύξη, πετυχαίνουμε την σκλήρυνση του μετάλλου. Η βαφή είναι μία κατεργασία ιδιαίτερα σημαντική στη μεταλλουργία του σιδήρου. Η γνώση των μεθόδων για την βαφή του σιδήρου επηρέασε σημαντικότατα τους αρχαίους πολιτισμούς, γιατί καθόριζε την ποιότητα των όπλων και των εργαλείων τους. Ο Όμηρος αναφέρει την έκφραση «πολύκμητος σίδηρος» δηλαδή εξαιρετικά πολύπλοκος στην κατεργασία. Σε πολλά σημεία στα Ομηρικά έπη γίνονται αναφορές στην βαφή του σιδήρου, και στο χαρακτηριστικό ήχο που κάνει ο σίδηρος, όταν βουτιέται στο νερό για να βαφεί, απ΄όπου πήρε και το όνομα του.  Μέχρι το 600 π.Χ. οι μεταλλουργοί γνώριζαν μία πρώιμη τεχνική για την βαφή του σιδήρου. Ο σίδηρος αυτός ήταν μαλακός. Για παράδειγμα, δεν μπορούσε να κατασκευαστεί με αυτόν μία σμίλη (καλέμι) αρκετά σκληρό ώστε να μπορεί να κατεργαστεί το μάρμαρο. Αυτός ήταν και ο λόγος που τα μαρμάρινα αγάλματα της κλασσικής αρχαιότητας που θαυμάζουμε, είναι όλα μεταγενέστερα. Το 600 π.Χ. οι Έλληνες ήρθαν σε επαφή με το σκυθικό φύλο των Χαλύβων. Από αυτούς έμαθαν μία προηγμένη βαφή του σιδήρου, που παρήγαγε σίδηρο μεγάλης σκληρότητας. Για τον σίδηρο αυτό συναντάμε στον Αισχύλο το όνομα σκύθης σίδηρος, ή χάλυβας σίδηρος, για να μείνει τελικά η ονομασία χάλυβας. Από αυτόν τον χάλυβα κατασκεύασαν πολλά καινούργια εργαλεία, μεταξύ των οποίων καλέμια με μεγάλη σκληρότητα με τα οποία μπορούσε να σμιλευτεί το μάρμαρο. Έτσι απέκτησαν τα εργαλεία τους οι μεγάλοι γλύπτες της κλασσικής Ελλάδας που μας χάρισαν τα εκπληκτικά γλυπτά που στολίζουν τα μουσεία όλου του κόσμου.


ΒΕΛΟΝΑ 

Στην γεμολογία και στην αδαμαντολογία ο όρος χρησιμοποιείται για να περιγράψει έγκλεισμα με την μορφή βελόνας ή τρίχας. Οτιδήποτε δηλαδή είναι ξένο ως προς την πολύτιμη πέτρα, βρίσκεται στο εσωτερικό της κι έχει βελονοειδές σχήμα.


ΒΕΛΤΙΩΜΕΝΑ ΔΙΑΜΑΝΤΙΑ

Ονομάζουμε τα διαμάντια που έχουν υποστεί κάποια διαδικασία βελτίωσης της εμφάνισής τους. Οι διαδικασίες αυτές αφορούν στην αλλαγή ή στην βελτίωση του χρώματος και στην αναβάθμιση της καθαρότητάς τους, της διαφάνειάς τους δηλαδή.


ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΔΙΑΥΓΕΙΑΣ 

Εξειδικευμένες διαδικασίες που βελτιώνουν την εμφάνιση των διαμαντιών, καθιστώντας τα πιο καθαρά. Πρόκειται για εξελιγμένες τεχνικές που δίνουν την δυνατότητα της εξαφάνισης των μαύρων εγκλεισμάτων (laser drilling) και της συμπλήρωσης/γεμίσματος κενών και σπασιμάτων (fracture filling) στα διαμάντια, καθιστώντας τα πιο ευπαρουσίαστα. Τέτοιες επεμβάσεις πρέπει οπωσδήποτε να αναφέρονται στα Πιστοποιητικά.


ΒΕΛΤΙΩΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΥΨΗΛΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑΣ Εργαστηριακή επέμβαση για την αλλαγή χρώματος ή την ενίσχυσή του. Ορισμένη τύποι διαμαντιών που το επιτρέπει η κρυσταλλοχημεία τους, επηρεάζονται από τις υψηλές πιέσεις και θερμοκρασίες, με αποτέλεσμα να αλλάξει συνολικά η απορρόφηση του κρυστάλλου και να μεταβληθεί ή να βελτιωθεί το χρώμα τους.


ΒΗΡΥΛΛΟΣ 

Το όνομα βήρυλλος δεν είναι ιδιαίτερα γνωστό στο ευρύ κοινό. Όμως οι διάφορες πολύτιμες πέτρες που αποτελούν την οικογένεια του βήρυλλου, είναι πασίγνωστες και περιζήτητες για την κατασκευή κοσμημάτων. Αναλυτικά οι ποικιλίες του βήρυλλου είναι :

Σμαράγδι: πράσινη ποικιλία βήρυλλου, λόγω της προσθήκης οξειδίων χρωμίου ή βαναδίου. Είναι η  πιο δημοφιλής πράσινη πέτρα, μία από τις ακριβότερες πολύτιμες πέτρες.

Ακουαμαρίνα: η γαλάζια ποικιλία του βήρυλλου, επίσης περιζήτητη στην κατασκευή κοσμημάτων, με παρουσία ιόντων σιδήρου.

Μοργκανίτης: με ροζ-μοβ χρώμα, λόγω παρουσίας οξειδίων μαγνησίου. 

Ηλιόδωρο: με κιτρινοπράσινο χρώμα, και παρουσία οξειδίων ουρανίου και σιδήρου

Βιξβυίτης: με παρουσία μαγνησίου, έντονο κόκκινο χρώμα.

Γκοσενίτης: άχρωμη καθαρή ποικιλία βήρυλλου, χωρίς παρουσία προσμίξεων.

Ηλιόδωρο: κίτρινη ποικιλία βήρυλλου

Ο χημικός τύπος του βήρυλλου είναι Be3Al2(SiO3)6 , έχει σκληρότητα 7.5 – 8, ειδικό βάρος 2,7, και κρυσταλλώνεται στο εξαγωνικό κρυσταλλογραφικό σύστημα, και έχει υαλώδη λάμψη.

Το όνομα βήρυλλος χρησιμοποιείτο ήδη από τους αρχαίους Έλληνες, πιθανό να προέρχεται από την παλαιότερη σανσκριτική λέξη verulliyam. Στα αρχαία κείμενα και την βίβλο. Συναντάμε αναφορές για τρεις ποικιλίες βήρυλλου, το σμαράγδι, την ακουαμαρίνα και το ηλιόδωρο.


ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΑΝΤΙΑ 

Πρόκειται για διαμάντι που δεν πληρούν τις προϋποθέσεις για να χρησιμοποιηθούν σαν πολύτιμοι λίθοι. Τα βιομηχανικά διαμάντια συνήθως εσωκλείουν πολυάριθμα εγκλείσματα και δεν μπορούν να αναδείξουν την λάμψη και την λαμπρότητα. Τα βιομηχανικά διαμάντια είναι πολύ χρήσιμα διότι βρίσκουν εφαρμογή στα εργαλεία, στα τρυπάνια, στα λέιζερ, στα λειαντικά, κ.α. Μόνο περίπου το 20% των διαμαντιών που εξορρύσονται ετησίως είναι πολύτιμης ποιότητας.


ΒΡΑΧΙΟΛΙ 

Είναι το κόσμημα που φοριέται στο χέρι. Η Ελληνική λέξη αλλά και η Αγγλική έχουν σαν ρίζα το λατινικό 'brachile' που σημαίνει στολίδι του βραχίονα. Η λατινική λέξη αναφέρεται στην παλιότερη ελληνική λέξη βραχίων. Οι αρχαίοι Έλληνες χρησιμοποιούσαν το όνομα «ψέλιον», και οι Βυζαντινοί την λέξη περικάρπιον.  Βραχιόλια από κόκαλα φορούσαν ήδη  οι άνθρωποι των σπηλαίων, 40.000 χρόνια πριν. Τα βραχιόλια ήταν αγαπημένο κόσμημα των ανθρώπων, γυναικών και ανδρών σε όλες  τις ιστορικές περιόδους.    Ένας τύπος βραχιολιού που κατά καιρούς έχει φορεθεί, είναι το βραχιόλι του ποδιού, που φοριέται πάνω από τον αστράγαλο. Οι αρχαίοι Έλληνες ονόμαζαν αυτό το βραχιόλι  «περισφύριον», και ήταν δημοφιλές από τις γυναίκες στη Ρώμη, αλλά και από άνδρες και γυναίκες στις περιοχές που άνθισε ο πολιτισμός  των Κελτών. Στην αγγλική γλώσσα χρησιμοποιούν και την λέξη “bangle” όταν αναφέρονται στα σταθερά βραχιόλια (αυτά που δεν είναι εύκαμπτα).


BEARDING

Το Bearding αναφέρεται στις μικροσκοπικές, τριχοειδείς ρωγμές κατά μήκος της ζώνης/girdle που ομοιάζουν με γένια. Το Bearding δημιουργείται κατά την επεξεργασία του κρυστάλλου (κοπή και γυάλισμα), έχει επίπτωση στην ποιότητα του γυαλίσματος, ακόμα και στην καθαρότητά του.


Γ


ΓΑΛΑΚΤΟΧΡΩΜΑ ΔΙΑΜΑΝΤΙΑ 

Νεφελώδες ή μουντό διαμάντι με μειωμένη διαφάνεια και λαμπρότητα. Το φαινόμενο της γαλακτώδους όψης μπορεί να οφείλεται σε διάφορους παράγοντες, όπως πυκνά μικροσκοπικά εγκλείσματα ή σε ισχυρό φθορισμό από την ηλιακή ακτινοβολία.


ΓΕΜΟΛΟΓΙΑ 

Είναι η επιστήμη που μελετάει τους πολύτιμους λίθους. 

Η γεμολογία είναι ένας κλάδος της ορυκτολογίας και κατ’ επέκταση της γεωλογίας. Ο ειδικός γεμολόγος καλείται να ταυτοποιήσει τον πολύτιμο λίθο, δηλαδή να προσδιορίσει ποια ακριβώς πέτρα είναι η εξεταζόμενη. Εν συνεχεία να αποφανθεί αν είναι φυσικός ή συνθετικός λίθος, και τέλος να τον αξιολογήσει, δηλαδή να κάνει εκτίμηση για την αξία του. Το γεμολογικό εργαστήριο χρησιμοποιεί διάφορα εξειδικευμένα όργανα. Το κυριότερο είναι το μικροσκόπιο με το οποίο ο ειδικός στις περισσότερες περιπτώσεις μπορεί να κάνει πλήρη εκτίμηση για την πέτρα. Συμπληρωματικά υπάρχει το διαθλασίμετρο (refractometer) το οποίο μετράει την διάθλαση του φωτός ( δηλ. την απόκλιση της ακτίνας) μέσα από την εξεταζόμενη πέτρα. Κάθε υλικό έχει την δική του γωνία διάθλασης, οπότε από την τιμή που θα μας δώσει το διαθλασίμετρο μπορούμε να προσδιορίσουμε το υλικό. Με την μέτρηση του ειδικού βάρους επίσης, μπορούμε να ταυτοποιήσουμε το υλικό. Η γραμμή σκόνης είναι ένα άλλο στοιχείο που μας βοηθάει στην ταυτοποίηση. Ένα ακόμη όργανο της γεμολογίας είναι το φασματοσκόπιο (spectroscope), το οποίο εξετάζει τον τρόπο που το εξεταζόμενο υλικό αναλύει το λευκό φως. Αναλόγως με τον τρόπο που αποκλίνουν οι ακτίνες προσδιορίζουμε το υλικό. Η εκτίμηση της αξίας τέλος, έχει να κάνει με την καθαρότητα της πέτρας, την κοπή, την ποιότητα και σπανιότητα του χρώματος, κ.λ.π. 

Η λέξη γεμολογία είναι εξελληνισμένη η λέξη gemology, (gem=πολύτιμο). Για την λέξη γεμολόγος, που αναφέρεται στον ειδικό εκτιμητή πολύτιμων λίθων, υπάρχει η αντίστοιχη ελληνική λέξη λιθογνώμων, ή λιθογνώστης. Οι λέξη αυτή χρησιμοποιήθηκε από τον νεοσοφιστή φιλόσοφο Φιλόστρατο, που έζησε περί το 300 μ.Χ., ο οποίος είχε γράψει το βιβλίο «Λιθογνωμικόν». Το βιβλίο αυτό, αναφερόταν στην περιγραφή και την αναγνώριση των πολύτιμων λίθων. Ατυχώς, οι λέξεις αυτές έχουν περιπέσει σε πλήρη αχρηστία, και είναι παντελώς άγνωστες, ακόμα και στους ασχολούμενους με αυτό το αντικείμενο.


ΓΕΜΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ ΔΙΑΜΑΝΤΙΩΝ (

Οι γεμολογικές αναλύσεις των διαμαντιών πραγματοποιούνται από αναγνωρισμένα και εξειδικευμένα κέντρα έναντι αμοιβής. Η έκδοση πιστοποιητικού γνησιότητας και κατηγοριοποίησης ενός διαμαντιού σας παρέχει την σιγουριά της πραγματικής αξίας του διαμαντιού σας.


ΓΡΑΜΜΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ 

Ασθενείς γραμμές στο εσωτερικό ή στην εξωτερική επιφάνεια των διαμαντιών. Οι γραμμές αυτές σχηματίζονται κατά την διάρκεια της γέννησης των διαμαντιών, και δείχνουν την αύξηση του κρυστάλλου.


ΓΡΑΜΜΕΣ ΣΤΙΛΒΩΣΗΣ 

Γραμμώσεις που απομένουν στην επιφάνεια των διαμαντιών και οφείλονται στην στιλβωτική διαδικασία και είναι ορατές μόνο με μεγέθυνση. Συνήθως εξαφανίζονται κατά το τελευταίο στάδιο του γυαλίσματος. Εάν είναι ορατές με μεγέθυνση x10 πρέπει να αναφέρεται η ύπαρξή τους στα Πιστοποιητικά.


ΓΡΑΦΙΚΟ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 

Σχηματική αναπαράσταση ενός διαμαντιού, στην οποία περιγράφονται με ακρίβεια, το μέγεθος, η θέση και το είδος των εγκλεισμάτων, καθώς και όλες οι ατέλειες της εξωτερικής του επιφάνειας. Τέτοια διαγράμματα αποτελούν την ταυτότητα των διαμαντιών εφόσον κάνουν πλήρη περιγραφή των εσωτερικών και εξωτερικών τους χαρακτηριστικών, βοηθώντας μας εάν χρειαστεί να τα αναγνωρίσουμε.



ΓΥΑΛΙΣΜΑ  

Υποδεικνύει την φροντίδα του εξειδικευμένου τεχνίτη στον σχηματισμό και την μορφοποίηση της ακατέργαστης πέτρας σε ένα τέλεια επεξεργασμένο διαμάντι.


ΓΩΝΙΑ ΚΩΝΟΥ 

Η γωνία που σχηματίζει η ζώνη/girdle με τις κύριες έδρες του κώνου/pavilion.



Δ

ΔΑΧΤΥΛΙΔΙ 

Είναι το κόσμημα που φοριέται στο δάχτυλο. Είναι διαχρονικά το πιο πολυφορεμένο και πιο αγαπημένο κόσμημα από γυναίκες και άνδρες.

 Το δαχτυλίδι έχει πολύ έντονη συμβολική σημασία για τους ανθρώπους. Στην Ελληνική μυθολογία , ο Προμηθέας έκλεψε την σοφία των θεών, και την φωτιά από τον Ήφαιστο, και τα χάρισε στους ανθρώπους. Ο Δίας τον τιμώρησε, και ο Προμηθέας έμεινε δεμένος σε ένα βράχο με μία σιδερένια αλυσίδα, όπου ο αετός του έτρωγε κάθε μέρα το συκώτι. Τον Προμηθέα ελευθέρωσε ο Ηρακλής. Ο Δίας κατά βάθος χάρηκε με την απελευθέρωση του Προμηθέα αλλά για να είναι συνεπής στην τιμωρία που είχε επιβάλλει σε αυτόν τον συμβούλευσε να φοράει στο δάχτυλό του ένα κρίκο από την σιδερένια αλυσίδα που τον κρατούσε δεμένο. Ο κρίκος θα είχε πάνω του ένα κομμάτι από τον βράχο που ήταν δεμένος. Έτσι θα συνεχιζόταν ο δεσμός που τον κρατούσε δεμένο πάνω στον βράχο. Οι άνθρωποι από τότε φορούν δαχτυλίδια για να τιμούν τον Προμηθέα που βασανίστηκε για να τους χαρίσει την γνώση.

 Τα δαχτυλίδια εμφανίστηκαν με διάφορες σημασίες σε όλη την ιστορική διαδρομή.  

 Το δαχτυλίδι της διαδοχής είναι αυτό που θα δώσει ο ηγεμόνας στον διάδοχο του, για την επικύρωση  της νέας εξουσίας.

Το δαχτυλίδι της κυριαρχίας. Ο ηγέτης των νικητών θα πάρει το δαχτυλίδι από τον ηγέτη των ηττημένων όπως έκανε ο Ισίλντουρ όταν νίκησε τον Σάουρον  και του έκοψε το δάχτυλο για να πάρει το Κυρίαρχο Δαχτυλίδι , στον «Άρχοντα των Δαχτυλιδιών» του Τόλκιν. 

Το δαχτυλίδι των αρραβώνων είναι αυτό που αν αποδεχτεί η υποψήφια νύφη, σημαίνει και αποδοχή της πρότασης γάμου. Αυτό καθιερώθηκε το 1250 μ.Χ. από το Πάπα Ιννοκέντιο τον ΙΙΙ, όταν επέβαλλε πολύ μακρά περίοδο αρραβώνων. Το δαχτυλίδι των αρραβώνων  έγινε διαμαντένιο μετά την τεράστια και εξαιρετικά πετυχημένη διαφημιστική καμπάνια της εταιρίας διαμαντιών De Beers, η οποία «επέβαλλε» το μονόπετρο δαχτυλίδι αρραβώνων, ως την μόνη «έγκυρη» πρόταση γάμου, με το σλόγκαν “A diamond is forever” Να σημειώσουμε ότι η «επινόηση της παράδοσης», είναι μία τεχνική γνωστή στους διαφημιστές. Ενσταλάζουν στο μυαλό των ανθρώπων την ιδέα πως μία συνήθεια είναι «παραδοσιακή», άρα όλοι πρέπει να την σεβόμαστε.  Μια τέτοια επινοημένη παράδοση ήταν και ο Santa Clauss (ο Άγιος Βασίλης ) που επιβλήθηκε από την  διαφημιστική καμπάνια της Coca-Cola. 

Οι βέρες του γάμου που συμβολίζουν την παντοτινή ένωση του ζευγαριού. Στην Ορθόδοξη παράδοση  συνήθως είναι χρυσοί κρίκοι και φοριούνται στο παράμεσο του δεξιού χεριού κατά την μέρα του γάμου, σε άλλα δόγματα όμως  φοριέται και στο αριστερό.

Οι δακτυλιόλιθοι είναι δαχτυλίδια που είχαν ένα σφραγιδόλιθο, πάνω στον οποίο είναι χαραγμένο  ένα σύμβολο, το οικόσημο της οικογένειας, ή του βασιλικού οίκου. Οι Φαραώ της Αιγύπτου προκειμένου να χρίσουν τους ανώτατους αξιωματούχους του κράτους,  παρέδιδαν σε αυτούς ένα  δακτυλιόλιθο. Με αυτόν οι αξιωματούχοι  σφράγιζαν αντικείμενα και έγγραφα για όσο καιρό κατείχαν το αξίωμα.  Οι δακτυλιόλιθοι χρησίμευαν κατά τον μεσαίωνα για να σφραγίζουν οι φεουδάρχες και οι εμπορευόμενοι τα αντικείμενα, για την επιβεβαίωση της κυριότητας τους.

Τα εκκλησιαστικά δαχτυλίδια. Είναι παράδοση των δυτικών χριστιανικών δογμάτων, και όχι της Ορθοδοξίας. Δαχτυλίδια φορούν  οι επίσκοποι, καρδινάλιοι κ.λ.π. Ο πάπας όταν εκλεγεί, θα φορέσει το «δαχτυλίδι του αλιέως», που φέρει χαραγμένη την εικόνα του αλιεύοντος Αποστόλου Πέτρου, και το όνομα του νέου πάπα. Διάφορες ενώσεις ανθρώπων όπως οι μασονικές στοές, αιρέσεις κ.λ.π. έχουν τα δικά τους δαχτυλίδιασαν αναγνωριστικά μεταξύ τους, αλλά και ενδεικτικά της θέσης του καθενός στην ιεραρχία.  Στην Αμερική συνηθίζεται, ομάδες ανθρώπων να φορούν δαχτυλίδια έπ’ ευκαιρία κάποιων γεγονότων, όπως τα δαχτυλίδια της αποφοίτησης για τους μαθητές της τελευταίας τάξης, η έπ’ ευκαιρία μιας εκδρομής η ακόμα και ενός πάρτυ. Πέρα όμως και πάνω από όλα αυτά το δαχτυλίδι είναι ένα κόσμημα, συχνά είναι ένα έργο τέχνης για το δάχτυλο μιας γυναίκας ή ενός άνδρα. 

Να αναφέρουμε κάποιες λέξεις που χρησιμοποιούνται στην αγορά σχετικές με το δαχτυλίδι. Ονομάζεται «σεβαλιέ» ένα δαχτυλίδι που φοριέται στο μικρό δάχτυλο. «Στεφάνη»ή «σφενδόνη», ονομάζουμε το εμφανές τμήμα του δαχτυλιδιού, και «γάμπα» ονομάζουμε το κάτω μέρος του δαχτυλιδιού, αυτό που δεν φαίνεται. «Πικό» ονομάζεται το υπερυψωμένο τμήμα του δαχτυλιδιού, πάνω στο οποίο στερεώνεται η πέτρα.


ΔΕΣΙΜΟ ΜΕ ΔΟΝΤΙΑ 

Αυτό το δέσιμο αποτελείται από 4 ή 6 δοντάκια που περιβάλλουν το διαμάντι. Επειδή αυτό το είδος δεσίματος επιτρέπει τη μέγιστη ποσότητα φωτός να εισαχθεί στο πετράδι απ' όλες τις γωνίες, μερικές φορές κάνει το διαμάντι να φαίνεται μεγαλύτερο και πιο λαμπερό απ' ότι είναι. Επίσης, αυτό το είδος δεσίματος συγκρατεί ασφαλέστερα και τα μεγαλύτερα διαμάντια.



ΔΙΑΜΕΤΡΟΣ ΔΙΑΜΑΝΤΙΟΥ

Είναι η διάμετρος της στρογγυλής brilliant κοπής. Η διάμετρος είναι το μέτρο σύγκρισης των αναλογιών της κοπής σε ένα μπριγιάντ. Όλες οι διαστάσεις ύψος, βάθος κ.λπ. δίνονται επί της % σε συσχετισμό με την διάμετρο.


ΔΙΑΜΑΝΤΙ 

Το διαμάντι είναι η ορυκτή κρυσταλλική μορφή του άνθρακα. Σαν σώμα το διαμάντι είναι ότι πιο σκληρό γνωρίζει ο άνθρωπος. Τα διαμάντια τα βρίσκει ο άνθρωπος ως κρυστάλλους εντός σπανίων πετρωμάτων και μετά από εξειδικευμένη επεξεργασία κοπής και γυαλίσματος αναδεικνύει την πραγματική ομορφιά τους.


ΔΙΑΜΑΝΤΟΣΚΟΝΗ 

Μικροσκοπικά τρήματα διαμαντιού, που χρησιμοποιούνται συνήθως ως υψηλής ποιότητας λειαντικό για τη στίλβωση διαμαντιών ή στην βιομηχανία για λείανση, κοπή κ.α.


ΔΙΑΜΑΝΤΙΑ ΤΗΣ ΣΕΙΡΑΣ CAPE 

Πρόκειται για κλιμακωτή χρωματική κατάταξη των διαμαντιών. Ξεκινά από τα σχεδόν άχρωμα διαμάντια, προχωρά βαθμιαία στην ανεπαίσθητη χροιά κίτρινου χρώματος, στην ασθενή χροιά, στα ελαφριά χρωματισμένα κίτρινα και στα φανερά κίτρινα διαμάντια. Μέχρι εκεί όμως, γιατί όταν το διαμάντι έχει έντονο χρώμα και ομοιογένεια χρωματικής κατανομής, κατατάσσεται στα fancy έγχρωμα διαμάντια. Η κατάταξη στην σειρά cape, αφορά και τα υπόλοιπα χρώματα εκτός του κίτρινου, απλά χρησιμοποιούμε το κίτρινο χρώμα, διότι είναι το πιο σύνηθες και γιατί σε αυτό φαίνονται καλύτερα οι χρωματικές διακυμάνσεις.


ΔIAMANTIA ΜΠΡΙΟΛΕΤ 

Είδος κοπής σε σχήμα σταγόνας από δάκρυ. Η διατομή της κοπής είναι κυκλική και αποτελείται από τριγωνικές έδρες


ΔΙΑΜΑΝΤΙΑ ΧΑΜΑΙΛΕΟΝΤΕΣ 

Πολύ σπάνια διαμάντια τα οποία δεν έχουν σταθερό χρώμα. Το χρώμα τους εξαρτάται από το είδος του φωτός που τα παρατηρούμε (ηλιακό, τεχνητό φως δωματίου κ.λπ.) και την θερμοκρασία του περιβάλλοντος.


ΔΙΑΜΑΝΤΙΑ ΣΑΜΠΑΝΙΖΕ 

Διαμάντια στο χρώμα της σαμπάνιας (ανοικτό καφέ κίτρινο χρώμα)


ΔΙΔΥΜΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΠΕΔΑ ΔΙΔΥΜΙΑΣ 

Πολλές φορές συμβαίνει στην φύση ένας κρύσταλλος να προκύψει από τον συνδυασμό δύο διαφορετικών κρυσταλλικών σχημάτων. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται διδυμία και ο κρύσταλλος δίδυμος κρύσταλλος. Οι δίδυμοι κρύσταλλοι σχηματίζονται από την ένωση δύο κρυσταλλικών σχημάτων, τα οποία συμφύονται έχοντας ένα κοινό μεταξύ τους επίπεδο, το επίπεδο αυτό ονομάζεται επίπεδο συμμετρίας.


ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΔΙΑΜΑΝΤΙΩΝ 

Διεθνής οργανισμός που ιδρύθηκε από το χρηματιστήριο της παγκόσμιας ομοσπονδίας διαμαντιών [World Federation of Diamond Bourses (WFDB)] και τη διεθνή ένωση κατασκευαστών διαμαντιών [International Diamond Manufacturers Association (IDMA)]. Ο οργανισμός αυτός θεσπίζει τους διεθνείς κανόνες για την αξιολόγηση και την ονοματολογία των διαμαντιών.


ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΝΩΣΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΩΝ ΔΙΑΜΑΝΤΙΩΝ 

Διεθνής Ένωση Κατασκευαστών Διαμαντιών Διεθνής εμπορική ένωση διαμαντιών με σκοπό να ενθαρρύνει και να προωθεί τα ιδανικά, την τιμιότητα και να βελτιώνει τις πρακτικής σχέσεις σε όλη τη βιομηχανία διαμαντιών παγκοσμίως.


ΔΙΕΘΝΩΣ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΜΕΝΕΣ ΣΤΑΘΕΡΕΣ 

Κανόνες και διαδικασίες αξιολόγησης των διαμαντιών που ρυθμίζονται και αναγνωρίζονται από τους διεθνώς αναγνωρισμένους οργανισμούς. Οι οργανισμοί αυτοί είναι η CIBJO, LMHC, το χρηματιστήριο της παγκόσμιας ομοσπονδίας διαμαντιών [World Federation of Diamond Bourses (WFDB)] και το International Diamond Council (Διεθνές Συμβούλιο Διαμαντιών).


ΔΙΠΛΗ ΔΙΑΘΛΑΣΗ 

Διάθλαση είναι το φαινόμενο κατά το οποίο μία ακτίνα φωτός που μπαίνει σε κάποιο υλικό «σπάζει» (αποκλίνει), με τον τρόπο που φαίνεται να «σπάζει» το πλαστικό καλαμάκι σ’ ένα ποτήρι νερό.

 Όταν έχουμε διπλή διάθλαση, η εισερχόμενη ακτίνα στο υλικό, δεν αποκλίνει απλώς σαν μία ακτίνα, αλλά χωρίζεται σε δύο ακτίνες. Το φαινόμενο αυτό εμφανίζεται στο καλσίτη, μοϊσανίτη, και άλλα υλικά. Η διάθλαση είναι μία ιδιότητα του υλικού που χρησιμοποιεί η γεμολογία, για να προσδιορίσει την ταυτότητα του.


ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ 

 Η ευκολία με την οποία διέρχεται το φως μέσα από ένα υλικό.

Διαφανή (Transparent) ονομάζονται τα υλικά που επιτρέπουν τη διέλευση του φωτός μέσα από την μάζα τους.

Ημιδιάφανή (Translucent), λέγονται τα υλικά όπου το φως περνάει μέσα από αυτά, αλλά διαχέεται. Έτσι δεν μπορούμε να δούμε μία εικόνα μέσα από ένα ημιδιάφανο υλικό, αλλά απλώς να καταλάβουμε, ότι υπάρχει φως πίσω από αυτό, όπως για παράδειγμα μέσα από  ένα θαμπό (γαλακτερό) γυαλί. Τα ημιδιαφανή υλικά ονομάζονται και διαφώτιστα.

Αδιαφανή (Opaque), Είναι τα υλικά που δεν περνάει το φως μέσα από την μάζα τους.

Η διαφάνεια είναι ένα σημαντικό χαρακτηριστικό για τις πολύτιμες πέτρες, και συνήθως αυξάνει σημαντικά την αξία τους. Οι διάφανες πέτρες συνήθως κόβονται ταγέ (με έδρες) γιατί έτσι αυξάνεται η λάμψη τους. Οι αδιάφανες συνήθως κόβονται με επεξεργασία  καμπουσόν. 


ΔΙΑΣΠΟΡΑ-ΔΙΑΣΚΟΡΠΙΣΜΟΣ 

Dispersion είναι η ικανότητα ενός υλικού να αναλύει το φως στα συστατικά του χρώματα, τα γνωστά μας χρώματα του ουράνιου τόξου, καθώς το φως εισέρχεται σε αυτό. Το διαμάντι διαθέτει σε μεγάλο βαθμό αυτήν την ιδιότητα...


ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟΤΗΤΑ 

Η ολική αντοχή ενός υλικού στην καθημερινή χρήση. Η αντοχή καθορίζεται από δύο κυρίως παράγοντες, την σκληρότητα (αντίσταση στην τριβή) και στην συνεκτικότητα (αντίσταση στην θραύση). Το διαμάντι όπως γνωρίζουμε είναι το πιο σκληρό υλικό δεν είναι όμως το πιο συνεκτικό. Συνολικά φυσικά είναι ένα πολύ ανθεκτικό υλικό.


ΔΙΧΡΩΪΣΜΟΣ 

Είναι και αυτή μια ελληνικής προέλευσης λέξη. Είναι η ιδιότητα που έχουν κάποια υλικά, να εμφανίζουν δύο διαφορετικά χρώματα , αν τα κοιτάξεις από διαφορετικές γωνίες. Αυτό συμβαίνει διότι η ακτίνα φωτός που εισέρχεται στον κρύσταλλο, χωρίζεται σε δύο ακτίνες διαφορετικού μήκους κύματος, άρα διαφορετικού χρώματος. Αν η ακτίνα χωριστεί σε τρεις, βλέπουμε τρία διαφορετικά χρώματα και έχουμε το φαινόμενο του τριχρωισμου (trichroic), αν χωριστεί σε περισσότερες έχουμε πλεοχρωισμό (pleochorism). Πολύτιμες πέτρες που εμφανίζουν το φαινόμενο του πλεοχρωισμού, είναι ο ιωλίτης, ο τανζανίτης ο ανδαλουσίτης κ.α. Τα ρουμπίνια και οι τουρμαλίνες είναι από τη φύση τους διαχρωικά υλικά.

Ο διχρωϊσμός είναι μία μέθοδος ταυτοποίησης των ορυκτών, δηλαδή βοηθάει τους γεμολόγους να προσδιορίσουν την πραγματική ταυτότητα του υλικού. Διχροϊσμό μπορούμε να πετύχουμε σε τεχνητές πέτρες π.χ. γυαλιά. Ο διχρωισμός και ο πλεοχρωισμός είναι ένα πολύ ενδιαφέρον οπτικό εφφέ του πολύτιμου λίθου που του προσδίδει μεγαλύτερη γοητεία και αξία.


Ε

ΕΓΚΛΕΙΣΕΙΣ 

Λέγονται και έγκλειστα. Είναι μικρά κομματάκια ή μικρές ποσότητες κάποιου ξένου υλικού, που έχουν εγκλωβιστεί μέσα στη μάζα ενός ορυκτού, από την εποχή της δημιουργίας του. Οι εγκλείσεις μπορεί να είναι στερεό σώμα, ή ποσότητα υγρού, ή φυσαλίδες αερίου. Στην περίπτωση του κεχριμπαριού, έχουμε οργανικές εγκλείσεις δηλαδή τμήματα φυτών ή ζώων της εποχής που δημιουργήθηκε το κεχριμπάρι. Οι εγκλείσεις συνήθως υποβιβάζουν την ποιότητα μιας πέτρας, Υπάρχουν περιπτώσεις όμως που αναδεικνύουν την πέτρα και αποτελούν στοιχείο της ομορφιάς και της μοναδικότητας της. Τέτοια περίπτωση είναι οι εγκλείσεις ρουτιλίου, και τουρμαλίνης στον χαλαζία.


ΕΓΚΟΠΗ 

Είδος εξωτερικής φθοράς, ένα μικροσκοπικό σπάσιμο συνήθως στην περιοχή της ζώνης/girdle. Τα nicks επηρεάζουν την ποιότητα του γυαλίσματος και αναφέρονται στα πιστοποιητικά.


ΕΓΧΡΩΜΕΣ ΑΝΑΚΛΑΣΕΙΣ 

Έγχρωμο φαινόμενο ανάκλασης στο εσωτερικό του διαμαντιού που οφείλεται στον ειδικό ύαλο που γεμίζει κενά ή σπασίματα στα διαμάντια. Το ειδικό αυτό υλικό που συμπληρώνει τα κενά, δεν έχει την ίδια συμπεριφορά στο φως με το διαμάντι που το περιβάλλει. Αυτό δημιουργεί εκτροπή του φωτός στην συγκεκριμένη περιοχή με αποτέλεσμα να δημιουργούνται έγχρωμες ανακλάσεις.


ΕΔΡΕΣ

Αυτές είναι μικροσκοπικές επιφάνειες πάνω στο κατεργασμένο διαμάντι που καθορίζουν την τελική μορφή του. Ο τρόπος που αλληλεπιδρά το φως με αυτές τις έδρες επηρεάζει την λάμψη και την φωτεινότητα του διαμαντιού.


ΕΔΡΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΖΩΝΗ

Στην στρογγυλή brilliant κοπή η ζώνη/girdle δεν έχει τυποποιημένη εμφάνιση, όπως συμβαίνει με την κορώνα/crown και τον κώνο/pavilion. Η ζώνη ανάλογα με τις απαιτήσεις μπορεί να είναι αγυάλιστη, απλά γυαλισμένη ή γυαλισμένη και με διαμορφωμένες μικρές επίπεδες έδρες σε αυτήν. Σε αυτήν την τελευταία περίπτωση αναφέρεται ο όρος faceted girdle.


ΕΙΔΙΚΟ ΒΑΡΟΣ 

Ειδικό βάρος ενός υλικού, ονομάζουμε τον λόγο του βάρους μιας ποσότητος του υλικού προς το βάρος ίσης ποσότητος νερού.

Το ειδικό βάρος μας δείχνει πόσο βαρύτερο ή ελαφρύτερο είναι το υλικό, από την ίδια ποσότητα νερού. Π.χ. ο χρυσός έχει ειδικό βάρος 19,3, αυτό σημαίνει ότι αν γεμίσουμε ένα φλιτζάνι με νερό, και ζυγίζει 100 γραμμάρια, αν στη συνέχεια γεμίσουμε το ίδιο φλιτζάνι με χρυσό θα ζύγιζε 1930 γραμμάρια. Κάποια υλικά όπως το ξύλο, ή το λάδι, έχουν ειδικό βάρος μικρότερο της μονάδας, το οποίο σημαίνει ότι είναι πιο ελαφρά από το νερό, και αν τα βάλουμε μέσα σε νερό, θα επιπλεύσουν. Το ειδικό βάρος σχετίζεται με την πυκνότητα ενός υλικού. Μεγάλη πυκνότητα έχουμε σ’ ένα υλικό, όταν τα μόρια του είναι πολύ κοντά το ένα με το άλλο, αλλά και όταν μέσα στο κάθε άτομο του υλικού περιέχονται πολλά υποατομικά σωματίδια (Μεγάλο ατομικό βάρος).

Η μέτρηση του ειδικού βάρους είναι μία βασική μέθοδος για την ταυτοποίηση ενός πολύτιμου λίθου σε ένα γεμολογικό εργαστήριο. Ο προσδιορισμός με ακρίβεια του ειδικού βάρος μιας πέτρας, μας βοηθάει να εντοπίσουμε την ταυτότητά της. Για παράδειγμα το διαμάντι έχει ειδικό βάρος 3.5. Ένα συνηθισμένο υποκατάστατο του διαμαντιού είναι το synthetic cubic zirconia, το ονομαζόμενο στην αγορά ζιρκόν. Το ζιρκόν έχει ειδικό βάρος 5,8. Άρα μόνο με τη μέτρηση του ειδικού βάρους, ο γεμολόγος θα εντοπίσει ποιο από τα δύο υλικά είναι το εξεταζόμενο. Μεγάλες διαφορές στο ειδικό βάρος έχει και το ένα μέταλλο από το άλλο. Οι διαφορές αυτές μας βοηθούν να προσδιορίσουμε το μέταλλο από το οποίο είναι κατασκευασμένο ένα αντικείμενο, π.χ. ένα νόμισμα. Έτσι μετρώντας το ειδικό βάρος μιας χρυσής λίρας, εύκολα διαπιστώνουμε αν είναι πράγματι χρυσή ή είναι κατασκευασμένη από επίχρυσο μπρούντζο, καθότι ο χρυσός έχει ειδικό βάρος 19,3, ενώ ο μπρούτζος περίπου 8,5 (είναι κράμα και δεν γνωρίζουμε ακριβώς το ειδικό του βάρος).

Η μέτρηση του ειδικού βάρους, γίνεται με δύο μεθόδους.

Στην πρώτη μέθοδο χρησιμοποιούμε υγρά, με καθορισμένο και γνωστό ειδικό βάρος. Αν εμβαπτίσουμε ένα ορυκτό που έχει ειδικό βάρος 4 σε ένα υγρό που έχει ειδικό βάρος 3, το ορυκτό θα βυθιστεί. Αν το ίδιο ορυκτό το εμβαπτίσουμε σε υγρό που έχει ειδικό βάρος 5, το ορυκτό θα επιπλεύσει. Με επαναλαμβανόμενες εμβαπτίσεις, εντοπίζουμε με ακρίβεια το ειδικό βάρος.

Η δεύτερη μέθοδος για τον προσδιορισμό του ειδικού βάρους γίνεται με τη χρησιμοποίηση μιας ζυγαριάς ακριβείας. Κάνουμε δύο ζυγίσεις της πέτρας, μία ζύγιση στον αέρα και μία ζύγιση με την πέτρα βυθισμένη σε νερό. Το ειδικό βάρος προκύπτει από τον τύπο SG=Wa / Wa-Ww, όπου SG είναι το ειδικό βάρος, Wa είναι το βάρος της πέτρας στον αέρα, και Ww είναι το βάρος της πέτρας στο νερό. Η μέθοδος στηρίζεται στην αρχή του Αρχιμήδη, που λέει πως κάθε σώμα που βυθίζεται στο νερό, χάνει τόσο βάρος, όσο είναι το βάρος του νερού που εκτοπίζει.


ΕΚΘΕΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 

Έκθεση που περιγράφει με ακρίβεια τα πλήρη χαρακτηριστικά ενός διαμαντιού. Τέτοιες εκθέσεις αξιολόγησης εκδίδονται από αναγνωρισμένα και ανεξάρτητα γεμολογικά εργαστήρια. Τα στοιχεία που περιέχουν μας οδηγούν με σαφήνεια στην αξιολόγησή του και στον καθορισμό της εμπορικής του αξίας. Τις εκθέσεις αξιολόγησης τις ονομάζουμε Πιστοποιητικά. Τα Πιστοποιητικά δεν είναι χρηματική αξιολόγηση, δεν αναγράφουν επάνω δηλαδή αξία σε νόμισμα, αλλά αναφέρουν όλα εκείνα τα στοιχεία με τα οποία μπορεί να γίνει ακριβής χρηματικός προσδιορισμός.


ΕΛΕΦΑΝΤΟΔΟΝΤΟ 

Είναι το άσπρο αδιάφανο υλικό που παίρνουμε από τους χαυλιόδοντες (αλλά και τα δόντια) του ελέφαντα, αλλά και άλλων θηλαστικών όπως ο ιπποπόταμος, ο θαλάσσιος ίππος (αμφίβιο του αρκτικού κύκλου), ο αφρικανικός αγριόχοιρος, και το μαμούθ, που έχει εκλείψει. Απ’ όλα αυτά καλύτερης ποιότητας θεωρείται το άσπρο ελεφαντόδοντο που παράγεται από τον αφρικανικό ελέφαντα.

Τα ελεφαντόδοντα χρησιμοποιήθηκαν ήδη από την παλαιολιθική εποχή για εργαλεία, όπλα και διακοσμητικά. Στην κλασική αρχαιότητα και στην Ρωμαϊκή εποχή, ήταν εξαιρετικά δημοφιλές υλικό, και κατασκευάστηκαν πληθώρα υψηλής καλλιτεχνικής αξίας αντικείμενα, θρησκευτικά και διακοσμητικά. Αντικείμενα από ελεφαντόδοντο από όλες τις περιόδους της ανθρώπινης Ιστορίας, συναντάμε σε πάμπολλα μουσεία σε όλο τον κόσμο.

Στη μυθολογία αναφέρεται η ιστορία του Πυγμαλίωνα. Ο Πυγμαλίων ήταν βασιλιάς της Κύπρου. Κατ’ εντολήν του φιλοτεχνήθηκε σε ελεφαντόδοντο, το άγαλμα μίας νεαρής κοπέλας την οποία ο Πυγμαλίων ονόμασε Γαλάτεια. Το άγαλμα ήταν τόσο όμορφο, που ο Πυγμαλίων παραφρόνησε, και περιέπεσε σε σφοδρό έρωτα για το άγαλμα. Φανταζόταν την νεαρή κοπέλα ζωντανή, και την ονόμαζε σύζυγό του. Η θεά Αφροδίτη, που τον λυπήθηκε στο κατάντημά του, έδωσε ζωή στο άγαλμα. Ο Πυγμαλίων παντρεύτηκε την πανέμορφη Γαλάτεια, με την οποία έκανε ένα γιο, τον Πάφο, από τον οποίο πήρε το όνομά της η πόλη της Κύπρου. Το χρυσελεφάντινο άγαλμα του Δία στην Ολυμπία  ήταν κατασκευασμένο από χρυσό, ξύλο έβενου, και πολύτιμους λίθους. και τα γυμνά μέρη του σώματος του θεού ήταν από ελεφαντόδοντο. Μεταφέρθηκε στην Κωνσταντινούπολη και κάηκε στη φωτιά του 475 μ.Χ.

 Η διακίνηση ελεφαντόδοντου από αφρικανικό ελέφαντα είναι απαγορευμένη από τον Ο.Η.Ε. από το 2002, σε κατεργασμένη ή ακατέργαστη μορφή. Γενικώς η διακίνηση προιόντων από απειλούμενα είδη, διέπεται από κανόνες που καθορίζονται με τη συνθήκη CITES.

Εκτός από το ελεφαντόδοντο, μία πληθώρα υλικών με ζωική προέλευση, είχαν χρησιμοποιηθεί από τους ανθρώπους τους προηγούμενους αιώνες, για την κατασκευή κοσμημάτων και διακοσμητικών. Δόντια ζώων όπως της ινδικής τίγρης, κέρατα ζώων, ρινόκερου,  ελαφιού, κ.λ.π., κόκαλα  και μπαλένες της φάλαινας, το καβούκι της θαλάσσιας χελώνας, όστρακα όλων των ειδών από την θάλασσα, τρίχες ελέφαντα και αλόγου, καβούκια εξωτικών εντόμων και ράμφη πουλιών. Σποραδικά κάποια από αυτά τα υλικά χρησιμοποιούνται και σήμερα.

Για το ελεφαντόδοντο μπορεί να χρησιμοποιείται η ονομασία φίλντισι. Γ'υρω από αυτή τη λέξη όμως υπάρχει σύγχιση γιατί πολλοί άνθρωποι εκ παραδρομής τη χρησιμοποιούν για το μαργαριτοφόρο όστρακο.


ΕΝΤΟΠΙΣΜΕΝΟ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟ

Είναι ένα μικρό σημάδι, το οποίο είναι έγκλειστο μέσα στο διαμάντι. Η συγκέντρωση πολλών τέτοιων έγκλειστων ονομάζεται cluster (=σύμπλεγμα) ή cland (σύννεφο). Αυτά τα δύο εμφανίζονται σαν μια θολή περιοχή στο διαμάντι.


ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ ΚΟΣΜΗΜΑΤΩΝ 

Είναι τυποποιημένα εξαρτήματα που χρησιμοποιούν οι κοσμηματοποιοί κατά την κατασκευή των κοσμημάτων τους. Τα εξαρτήματα αυτά παράγονται σε βιομηχανική κλίμακα από ειδικευμένους παραγωγούς . Μία κατηγορία εξαρτημάτων είναι τα κουμπώματα (clasps), τα οποία χρησιμεύουν για τη σύνδεση των δύο άκρων ενός κολιέ, ή ενός βραχιολιού. Από το είδος του κουμπώματος μπορούμε να βγάλουμε ένα πρώτο συμπέρασμα για την ποιότητα κατασκευής του κολιέ ή του βραχιολιού, αλλά και κάποια ένδειξη για τον χρόνο κατασκευής του.

Εξαρτήματα για σκουλαρίκια, είναι οι «πεταλούδες» (backs) που χρησιμεύουν σαν stop στο καρφί του σκουλαρικιού, γατζάκια (hooks)για το κρέμασμα των σκουλαρικιών, και κλιπς (clips) που χρησιμεύουν στη στήριξη του σκουλαρικιού, γι’ αυτούς που δεν έχουν τρύπες στα αυτιά. Άλλα συνηθισμένα εξαρτήματα που συνήθως οι κατασκευαστές κοσμημάτων προμηθεύονται έτοιμα, είναι οι μηχανισμοί για μπρελόκ, οι μηχανισμοί για μανικετόκουμπα, οι καρφίτσες, οι ακροδέκτες για τελείωμα αλυσίδων, κ.λ.π.

Τα τελευταία χρόνια η βιομηχανία των εξαρτημάτων μαζί με τις βιομηχανίες που κατασκευάζουν αλυσίδες από πολύτιμα μέταλλα, τα εργοστάσια που παράγουν πρεσσαριστά στοιχεία, και τα εργοστάσια στην Ασία που επεξεργάζονται και πουλάνε πολύτιμες πέτρες σε κορδόνια, έχουν δημιουργήσει παγκοσμίως, μία μεγάλη, και ανερχόμενη αγορά μισοέτοιμου κοσμήματος. Αυτό σημαίνει πως ο καθένας χωρίς να διαθέτει την τεχνογνωσία και τον μηχανολογικό εξοπλισμό ενός εργαστηρίου, μπορεί να κατασκευάσει τα δικά του κοσμήματα χρησιμοποιώντας την πληθώρα των στοιχείων που υπάρχουν στην αγορά, έχοντας ένα ελάχιστο εξοπλισμό, και καθόλου τεχνικές γνώσεις.


ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΛΕΪΖΕΡ 

Επεξεργασία στην οποία υποβάλλεται ένα διαμάντι με την βοήθεια laser, ώστε να απαλλαχτεί από την παρουσία σκουρόχρωμων εγκλεισμάτων, τα οποία μειώνουν την διαφάνειά του και κατά συνέπεια την αγοραστική του αξία. Μια λεπτή ακτίνα laser δημιουργεί μια μακρόστενη οπή μικρής διαμέτρου, από την επιφάνεια του διαμαντιού μέχρι να συναντήσει το ανεπιθύμητο έγκλεισμα. Στην συνέχεια το ίδιο το laser ή εξαφανίζει το έγκλεισμά ή απομακρύνεται με οξύ. (σύνδεση με την ενότητα «βελτιωτικές επεξεργασίες»)


ΕΠΙΓΡΑΦΗ ΛΕΪΖΕΡ 

Μια επιγραφή με laser στο διαμάντι πραγματοποιείται από μια πολύ λεπτή δέσμη laser με την οποία μπορούμε να γράψουμε ακόμα και να σχεδιάσουμε πάνω στην επιφάνεια ενός κομμένου και γυαλισμένου διαμαντιού. Μπορεί να γραφτεί ένα ιδιωτικό μήνυμα, όμως συνήθως γράφεται ο αριθμός και ο κωδικός του πιστοποιητικού της πέτρας. Η εγγραφή γίνεται στην περιοχή της ζώνης και πραγματοποιείται με τον εξής τρόπο: Η θέρμανση που προκαλεί η δέσμη του laser στα άτομα του άνθρακα τα μετατρέπει τοπικά από διαμάντι σε γραφίτη. Έτσι από κρυσταλλικά μεταπίπτουν τοπικά λόγω της υψηλής ενέργειας που απορροφάν σε φαιό γραφίτη. Αυτό δίνει την εντύπωση παρατηρώντας την περιοχή με το μικροσκόπιο ότι έχουμε μια τρισδιάστατη επιγραφή. Η επέμβαση αυτή έχει μόνιμο αποτέλεσμα, και η επιγραφή απομακρύνεται μόνο με επαναστίλβωση και φυσικά μόνο από ειδικό τεχνίτη και σε ειδικευμένα εργαστήρια. Το laser inscription είναι μικροσκοπικό και τελείως αόρατο με γυμνό οφθαλμό. Μπορεί κανείς να το δει μόνο με μεγέθυνση x10 με την βοήθεια μικροσκοπίου ή λούπας. Το laser inscription δεν επηρεάζει το χρώμα και την καθαρότητα των διαμαντιών.



ΕΠΙΚΑΛΥΜΜΕΝΑ ΔΙΑΜΑΝΤΙΑ 

Είδος βελτιωτικής επεξεργασίας που χρησιμοποιήθηκε τα παλαιότερα χρόνια. Με την τεχνική αυτή εφαρμόζεται ένα είδος βαφής στην επιφάνεια του διαμαντιού. Με τον τρόπο αυτό καλύπτονται κάποιες ατέλειες ή/και βελτιώνεται το χρώμα και η λαμπρότητα.


ΕΠΙΜΕΤΑΛΛΩΣΗ 

Είναι μία ευρύτατα χρησιμοποιούμενη τεχνική στην βιομηχανία των κοσμημάτων, και όχι μόνο σε αυτήν Η επιμετάλλωση συνίσταται στη επιφανειακή επικάλυψη ενός αντικειμένου με ένα λεπτό στρώμα ενός μετάλλου. Το μέταλλο που επικάθεται επιφανειακά, καλύπτει κάποιες ανεπιθύμητες ιδιότητες του αντικειμένου που καλύπτεται. Π.χ. αν επιχρυσώσουμε ένα χάλκινο αντικείμενο πετυχαίνουμε το αντικείμενο να φαίνεται χρυσό, αλλά και αποτρέπουμε την επιφανειακή οξείδωση (σκούριασμα) διότι το στρώμα χρυσού δεν οξειδώνεται. Είναι ευνόητο ότι αν το αντικείμενο ήταν εξ’ ολοκλήρου χρυσό θα κόστιζε πολύ περισσότερο. Το στρώμα του μετάλλου που επικάθεται είναι πολύ λεπτό της τάξεως 1 micron (1χιλιοστό του χιλιοστού).

Συνήθεις επιμεταλλώσεις είναι η επιχρύσωση, η επαργύρωση, η επιπλατίνωση, η επιροδίωση, κ.λ.π. Τα μέταλλα επικάλυψης, είναι ο χρυσός, ο άργυρος, η πλατίνα και το ρόδιο αντίστοιχα. Η μέθοδος που χρησιμοποιεί σήμερα η βιομηχανία για την επιμετάλλωση των αντικειμένων, λέγεται ηλεκτρόλυση. Η ηλεκτρόλυση, επινοήθηκε από τον Ιταλό Luigi Galvani, γι’ αυτό και συχνά την ονομάζουμε Γαλβάνισμα.

Θα περιγράψουμε βήμα - βήμα, πως κάνουμε επιμετάλλωση ενός αντικειμένου, με πολύ απλό εξοπλισμό (π.χ. στο σπίτι). Για παράδειγμα θα αναφέρουμε την επαργύρωση.

1) Γεμίζουμε μία πλαστική ή γυάλινη λεκάνη με ένα ειδικό υγρό (διάλυμα AgNO3).

2) Κρεμάμε από ένα μεταλλικό μανταλάκι το αντικείμενο για επιμετάλλωση (κουτάλι) και το βυθίζουμε στο υγρό.

3) Κρεμάμε εν συνεχεία από άλλο μεταλλικό μανταλάκι μία πλάκα καθαρού αργύρου και την βυθίζουμε και αυτή.

4) Συνδέουμε μία πηγή ηλεκτρικού ρεύματος (π.χ. μία μπαταρία) με τα δύο μεταλλικά μανταλάκια. Τότε το ηλεκτρικό ρεύμα διαρρέει το διάλυμα και μεταφέρει ποσότητα αργύρου από την πλάκα του αργύρου στο κουτάλι. Το κουτάλι καλύπτεται ομοιόμορφα με άργυρο. Όσο πιο πολύ ώρα περνάει το ρεύμα μέσα από το διάλυμα τόσο περισσότερο άργυρος θα επικαλύψει το κουτάλι, τόσο πιο καλή επιμετάλλωση θα έχουμε. Με τον ίδιο τρόπο γίνεται η επιχρύσωση, και η επιπλατίνωση.

Επιμετάλλωση είναι δυνατό να κάνουμε και σε αντικείμενο που δεν είναι μεταλλικό, μπορούμε π.χ. να επιμεταλλώσουμε πλαστικό. Αυτό επιτυγχάνεται αν καλύψουμε το πλαστικό αντικείμενο με ένα στρώμα χαλκού. Η επικάλυψη με χαλκό γίνεται με ψεκασμό του πλαστικού αντικειμένου με ένα ειδικό σπρέι χαλκού. Όταν ο χαλκός καλύψει ολόκληρη την επιφάνεια , το πλαστικό αντικείμενο μπαίνει στο διάλυμα σα να ήταν μέταλλο και επιμεταλλώνεται. Μία ειδική περίπτωση επιμετάλλωσης είναι η Γαλβανοπλαστική.


ΕΠΙΠΕΔΟ ΔΙΑΜΑΝΤΙ 

Εμπορικός όρος που αναφέρεται σε διαμάντια με μικρό ύψος κορώνας ή/και μικρό βάθος κώνου. Τα επίπεδα διαμάντια είναι που συνήθως παρουσιάζουν το φαινόμενο fish eye. Επίσης υστερούν σε λαμπρότητα και σπινθηροβολία.


ΕΠΙΠΛΑΤΙΝΩΣΗ 

Είναι η επικάλυψη μεταλλικού αντικειμένου με πλατίνα. Η πλατίνα είναι ένα πολύτιμο μέταλλο με ασημί χρώμα  και η επιπλατίνωση δημιουργεί γύρω από τα αντικείμενα μία φωτεινή ασημί επιφάνεια.  Σχεδόν πάντα γίνεται επιπλατίνωση σε κοσμήματα από λευκό χρυσό (λευκόχρυσο) γιατί το κράμα αυτό έχει ένα μουντό γκρι χρώμα. Για την τεχνική διαδικασία της επιπλατίνωσης βλέπε στο λήμμα επιμετάλλωση.  


ΕΠΙΠΛΕΟΝ ΕΔΡΑ 

Επιπλέον σημαίνει ύπαρξη έδρας ή εδρών που κανονικά δεν προβλέπονται από το σχέδιο της εκάστοτε κοπής. Αυτό συμβαίνει για να εξαφανίσουμε ατέλειες της επιφάνεια του ακατέργαστου διαμαντιού ή κάποιο άλλο ελάττωμα, χωρίς να χάσουμε σημαντικό βάρος. Οι επιπλέον έδρες πρέπει να αναφέρονται στα πιστοποιητικά.


ΕΠΙΡΟΔΙΩΣΗ 

Είναι η επικάλυψη μεταλλικού αντικειμένου με ρόδιο. Το ρόδιο είναι ένα πολύτιμο μέταλλο που ανήκει στην οικογένεια της πλατίνας και είναι εξαιρετικά ακριβό. ΄Το ρόδιο επικαλύπτει το αντικείμενο με ασημί χρώμα όπως ο άργυρος και η πλατίνα. Παρά την πολύ ακριβή τιμή του, στα επιμεταλλωτήρια χρησιμοποιούν συχνά το ρόδιο γιατί έχει μεγάλη καλυπτικότητα. Έτσι η μεγάλη επιφάνεια που καλύπτει με το ίδιο βάρος ηλεκρολυτικού διαλύματος, αντισταθμίζει την ακριβή τιμή του. Υπάρχει και η δυνατότητα με κατάλληλο διάλυμα ροδίου να δίνει μαύρη επιμετάλλωση, που τα τελευταία χρόνια έχει χρησιμοποιηθεί πολύ στα κοσμήματα με μαύρες πέτρες όπως τα μαύρα διαμάντια. Για την τεχνική διαδικασία της επιροδίωσης βλέπε στο λήμα   Επιμετάλλωση.


ΕΠΙΧΡΥΣΩΣΗ 

Είναι η επικάλυψη μεταλλικού αντικειμένου με χρυσό.  Στη σημερινή εποχή η επιχρύσωση γίνεται σχεδόν πάντα με την ηλεκτρολυτική μέθοδο που περιγράφουμε στο λήμμα επιμετάλλωση.

Πρέπει να σημειώσουμε ότι επιχρύσωση γινόταν πολύ πριν ο Galvani επινοήσει την ηλεκτρολυτική μέθοδο επιχρύσωσης. Αντικείμενα με επικάλυψη φύλλου χρυσού έχουν βρεθεί σε Αιγυπτιακούς τάφους, στις Μυκήνες, αλλά και στους τάφους των Μακεδόνων Βασιλέων. Η επιχρύσωση γινόταν με τους εξής δύο τρόπους.

Ο πρώτος τρόπος είναι με την χρήση αμαλγάματος. Αμάλγαμα είναι το μείγμα χρυσού με υδράργυρο που είναι σε υγρή μορφή. Ο χρυσός τριμμένος σε σκόνη (λιμάγια) διαλυόταν μάσα στον υδράργυρο. Το αμάγαλμα αλειφόταν στην επιφάνεια που επρόκειτο να επιχρυσωθεί. Εν συνεχεία και με την βοήθεια της θερμότητας, ο υδράργυρος απομακρυνόταν (εξατμιζόταν) και έμενε η επιφάνεια επιχρυσωμένη. Για καλύτερα αποτελέσματα η διαδικασία επαναλαμβανόταν. Η μέθοδος αυτή χρησιμοποιείτο στην παραδοσιακή Ελληνική αργυροχρυσοχοία, και τα επιχρυσωμένα αντικείμενα αποκαλούνταν «μαλαμοκαπνισμένα» Να σημειώσουμε πως η εργασία αυτή ήταν ιδιαίτερα ανθυγιεινή, αφού οι αναθυμιάσεις των ατμών υδραργύρου είναι ιδιαίτερα τοξικές. Οι ατμοί υδραργύρου προκαλούν σοβαρές βλάβες στο νευρικό σύστημα, στα νεφρά και στους πνεύμονες. Οι επιπτώσεις αυτές μοιάζουν με τις εκδηλώσεις της μολυβδίασης, γι αυτό στη Στεμνίτσα ονόμαζαν την αρρώστια αυτή βουλιμίαση. Προς μεγάλη έκπληξη τους οι μελετητές ανακάλυψαν ότι την ιδιαίτερα προηγμένη τεχνικά μέθοδο επιχρύσωσης με αμάλγαμα, χρησιμοποιούσαν οι Μακεδόνες μεταλλουργοί του 4ου αιώνα π.Χ.. Αυτό πιστοποιήθηκε από τα εκπληκτικά ευρήματα του καθηγητή Μανόλη Ανδρόνικου στους τάφους των Μακεδόνων Βασιλέων στη Βεργίνα. Για τον τρόπο αυτό επιχρύσωσης, έχει χρησιμοποιηθεί καΙ ο όρος διαργυροχρύσωμα. οι χρυσικοί της Στεμνίτσας ονόμαζαν αυτή την τεχνική "τριφτό".

Ο δεύτερος αρχαίος τρόπος επιχρύσωσης, ήταν η επικόλληση ενός πολύ λεπτού φύλλου χρυσού με την βοήθεια κάποιας κόλλας. Αυτή η κόλλα ήταν λειωμένο καουτσούκ ή ασπράδι αυγού, (Στη δεύτερη περίπτωση οι κλέφτες εύκολα αφαιρούσαν τα φύλλα χρυσού). Στα Αιγυπτιακά αγάλματα, τα φύλλα χρυσού είχαν στην πίσω όψη τους κολλημένες καβίλιες, οι οποίες εισχωρούσαν σε κατάλληλες τρύπες στο σώμα του αγάλματος. Έτσι η επιχρύσωση ήταν πολύ πιο στερεη. Στην σημερινή εποχή,μία παρόμοια μέθοδο χρησιμοποιούν οι αγιογράφοι, οι οποίοι κολλάνε πολύ λεπτά φύλλα χρυσού σε εικόνες μεγάλης αξίας, αντί για μία απλή χρυσομπογιά. Τέλος να σημειώσουμε ότι στην διάλεκτο της αγοράς, την ηλεκτρολυτική επιχρύσωση καλής ποιότητας, ονομάζεται «ντουμπλέ». Ένα ντουμπλέ κόσμημα εννοείται ότι έχει καλυφθεί με παχύτερο στρώμα χρυσού.

Ο τρίτος τρόπος που έχει ιστορικά χρησιμοποιηθεί γαι την επιχρύσωση είναι η εμβάπτιση του αντικειμένου που επρόκειτο να επιχρυσωθεί σε κατάλληλο θερμό διάλυμα. Οι Ινκας χρησιμοποιούσαν διαλύματα για να επιχρυσώνουν τα χάλκινα αγάλματά τους.


Z


ΖΙΡΚΟΝ 

Είναι ένα λαμπερό ορυκτό που εμφανίζεται σε αποχρώσεις κίτρινο- χρυσαφί, κόκκινο, καφέ, πράσινο και συχνά διάφανο. Το όνομα πιθανά προέρχεται από την περσική λέξη zargun που θα πει χρυσαφί. Χημικά είναι ZrSiO4 έχει σκληρότητα 7.5 και ειδικό βάρος 4,3, και κρυσταλλώνεται στο τετραγωνικό κρυσταλλογραφικό σύστημα. Το ζιρκόν επιδέχεται θερμική επεξεργασία για την αλλαγή του χρώματός του. Μία ποικιλία ζιρκόν είναι ο υάκινθος. Το ζιρκόν εξορύσσεται στα Ουράλια όρη, στην Ιταλία, Νορβηγία Σρι Λάνκα, Ινδία κ.λ.π. Αυτό που στην Ελληνική αγορά ονομάζεται ζιρκόν, δεν έχει χημικά απολύτως καμιά σχέση με το ζιρκόν. Πρόκειται για ένα άλλο υλικό, το συνθετικό Cubic Zirconia. Στα ορυχεία όπου εξορύσσεται το ζιρκόν, συναντάμε  το ορυκτό ευδιαλύτης (eudialite),  το οποίο χρησιμοποιείται στην παραγωγή του ζιρκονίου (Zr). Εσχάτως,  κόκκινα- ροζ κομμάτια ευδιαλύτη, κόβονται σε κοπή  καμπουσόν και χρησιμοποιούνται στην κατασκευή κοσμημάτων.


ΖΑΦΕΙΡΙ 

Το κορούνδιο (Al2O3), είναι ένα ορυκτό που εμφανίζεται σε πολλά χρώματα. Το κορούνδιο που έχει κόκκινο χρώμα λέγεται ρουμπίνι. Όλές οι άλλες αποχρώσεις της πολύτιμης ποιότητας του κορούνδιου, ονομάζονται ζαφείρι. Έτσι έχουμε διάφανο ζαφείρι, το μπλε ζαφείρι που δημιουργείται από προσμίξεις σιδήρου και τιτανίου στο κορούνδιο, το μοβ που δημιουργείται από προσμίξεις βαναδίου, το ροζ από προσμίξεις χρωμίου. Τα πορτοκαλί – ροζ ζαφείρια έχουν μία ειδική ονομασία, λέγονται padparadscha. Τα padparadscha είναι μία ακριβή ποιότητα ζαφειριού, εξορύσσεται στη Σρι Λάνκα.H λέξη αυτή στην τοπική διάλεκτο, θα πει «λουλούδι του λωτού». Τελευταία έχουν εμφανιστεί στην αγορά padparadscha, όπου το χρώμα δεν είναι φυσικό, αλλά προέρχονται από ζαφείρια που έχουν υποστεί μία επεξεργασία που λέγεται "bulk diffusion". Λέγοντας σήμερα ζαφείρι, συνήθως εννοούμε το μπλε ζαφείρι. Τα υπόλοιπα χρώματα χαρακτηρίζονται «fancy”, δηλαδή φανταχτερά.

Η λέξη ζαφείρι προέρχεται από την αρχαιοελληνική λέξη σάπφειρος. Στα κάποιες περιπτώσεις σε αρχαία κείμενα, αλλά και στην Βίβλο, η λέξη σάπφειρος, δεν αφορά την μπλε ποιότητα του κορούνδιου που εννοούμε στη σημερινή εποχή, αλλά αφορά άλλες μπλε πέτρες, και συνήθως το λάπις λάζουλι. Η αρχική προέλευση της λέξης είναι η λέξη της αρχαίας εβραϊκής γλώσσας «σπιρ», που θα πει «αυτός που χαράζει τα πάντα». Με δεδομένο πως την εποχή εκείνη δεν γνώριζαν το διαμάντι, το ζαφείρι ήταν η πέτρα που χάραζε όλες τις άλλες. Σημασιολογικά δηλαδή, η λέξη «σπιρ», έχει την ίδια έννοια με την λέξη αδάμας. Και οι δύο εννοούν το πιο σκληρό υλικό που υπάρχει.

Οι κύριες χώρες εξόρυξης του ζαφειριού, είναι η Σρι Λάνκα, η Μαδαγασκάρη, η Ταϊλάνδη, η Μυανμάρ, και η Αυστραλία. Κοιτάσματα υπάρχουν ακόμα σε Αφγανιστάν, Πακιστάν Ινδία, Τανζανία και Κένυα. Το ζαφείρι σαν κορούνδιο, έχει σκληρότητα 9, και κόβεται συνήθως με έδρες (ταγέ). Κάποια ζαφείρια κόβονται καμπουσόν ειδικά όταν παρουσιάζουν το φαινόμενο του αστερισμού. Όπως όλες οι  πέτρες έτσι και τα ζαφείρια επιδέχονται κάποιες επεξεργασίες για την ανάδειξη της ποιότητας τους, όπως για παράδειγμα  θέρμανση στους 1800 βαθμούς για ενίσχυση του χρώματος. Κάποιες από αυτές τις επεξεργασίες θεωρούνται αποδεκτές και κάποιες άλλες όχι.

Τα συνθετικά ζαφείρια εκτός από υποκατάστατα των αληθινών, χρησιμοποιούνται αντί για κρύσταλλα, σε συσκευές υψηλών απαιτήσεων, όπως στα ακριβά ρολόγια. Στην περίπτωση αυτή, το συνθετικό ζαφείρι είναι προτιμητέο σε σχέση με το γυαλί, γιατί  εξαιτίας της μεγάλης σκληρότητας του δεν χαράζεται,. Κάποια ζαφείρια μπορεί να παρουσιάζουν το φαινόμενο του Αλεξανδρίτη, δηλαδή να αλλάζει το χρώμα τους αναλόγως με το είδος και τη γωνία πρόσπτωσης του φωτός.


ΖΩΝΗ 

Αποτελεί την εξωτερική περίμετρο του διαμαντιού μεταξύ της κορώνας και του pavilion (κώνου).


Η


ΗΜΙΠΟΛΥΤΙΜΟΙ ΛΙΘΟΙ 

Οι πέτρες (λίθοι) που χρησιμοποιούνταν στην κοσμηματοποιία, παραδοσιακά χωρίζονταν σε πολύτιμους και ημιπολύτιμους. Στους πολύτιμους συγκαταλέγονταν το διαμάντι, το ρουμπίνι, το ζαφείρι, το σμαράγδι αλλά και ο αμέθυστος. Όλοι οι υπόλοιποι ήταν οι ημιπολύτιμοι λίθοι. Όταν όμως ανακαλύφθηκαν μεγάλα κοιτάσματα αμέθυστου και η αξία του υποχώρησε πολύ, τότε συμπεριλήφθηκε και αυτός στους ημιπολύτιμους.

Οι περισσότεροι ημιπολύτιμοι λίθοι είναι ορυκτά, λίγοι μόνο είναι οργανικοι, δηλαδή προέρχονται από ζωικούς ή φυτικούς οργανισμούς, όπως το κεχριμπάρι, κοράλλι, ελεφαντόδοντο, και μαργαριτάρι. Η διάκριση πάντως σε πολύτιμους και ημιπολύτιμους, τείνει να εκλείψει, γιατί υπάρχουν ποιότητες ημιπολύτιμων λίθων, πολύ ακριβότερες από τους πολύτιμους, και αντιστρόφως.


Θ


ΘΡΑΥΣΜΟΣ 

Η ιδιότητα ορισμένων κρυστάλλων να σπάνε σε μη επίπεδες επιφάνειες. Σε αντίθεση με τον σχισμό κατά τον οποίο ορισμένοι κρύσταλλοι σπάνε σε επίπεδες επιφάνειες.


Ι


ΙΔΑΝΙΚΟ ΚΟΨΙΜΟ ή ΙΔΑΝΙΚΕΣ ΑΝΑΛΟΓΙΕΣ 

Ο όρος χρησιμοποιείται για την στρογγυλή brilliant κοπή, όταν έχει τις σωστές αναλογίες και την απόλυτη συμμετρία Υπάρχουν πολλές διαφορετικές «ιδανικές αναλογίες», η διασημότερη είναι η Tolkowsky. Τα ποσοστά των αναλογιών για κάθε «ideal cut» έχουν ένα εύρος, γι’ αυτό και χρειάζεται προσοχή όταν κατατάσσουμε ένα διαμάντι ως «ideal cut».


Κ


ΚΑΜΠΟΥΣΟΝ 

Είναι ένας τρόπος κατεργασίας των πολύτιμων λίθων που δίνει στην πέτρα μία εμφάνιση κυρτή και θολωτή, χωρίς έδρες.


ΚΑΘΑΡΟΤΗΤΑ ΔΙΑΜΑΝΤΙΟΥ

Η διαφάνεια και η διαύγεια είναι ένας από τους τέσσερις παράγοντες αξιολόγησης των διαμαντιών (4Cs). Στην Ελληνική αγορά ο όρος clarity μεταφράζεται ως καθαρότητα. Κατά την διάρκεια της κρυστάλλωσης των διαμαντιών ο κρύσταλλος εσωκλείει ξένα σώματα από το περιβάλλον του, που χαλάνε την καθαρότητά του. Γι’ αυτό και η καθαρότητα από εγκλείσεις δίνει αξία και μοναδικότητα σε ένα διαμάντι.


ΚΑΡΑΤΙ (Karat)

Σε καράτια μετράμε την περιεκτικότητα ενός κράματος σε καθαρό χρυσό (ή πλατίνα).  Αν το εξεταζόμενο κράμα αποτελείται από  καθαρό χρυσό, τότε λέμε πως είναι 24 καράτια. Αν το κράμα είναι μισό χρυσό, και μισό άλλα μέταλλα, είναι 12 καράτια. Στον πίνακα φσινεται η αντιστοιχία των καρατιών, που χρησιμοποιούνται περισσότερο στις Η.Π.Α. με τον Ευρωπαικό τρόπο μέτρησης της περιεκτικότητας των πολύτιμων κραμάτων. Η λέξη καράτι χρησιμοποιείταιμε τελείως διαφορετική σημασία, σαν μονάδα για τη μέτρηση του βάρους των πολύτιμων πετρών. Ο προσδιορισμός της περιεκτικότητας του κράματος  σε χρυσό, παλαιότερα γινόταν με την λυδία λίθο  και την χρησιμοποίηση οξέων. Σήμερα χρησιμοποιείται όλο και περισσότερο μία ηλεκτρονική συσκευή που προσδιορίζει την περιεκτικότητα των κραμάτων σε χρυσό, μετρώντας την διαφορετική ηλεκτρική αγωγιμότητα του κάθε κράματος.


ΚΑΡΑΤΙ (Carat)

Μονάδα μέτρησης του βάρους που χρησιμοποιείται για τις πολύτιμες πέτρες και ισοδυναμεί με το 1/5 του γραμμαρίου. Όταν τα καράτια αναφέρονται στις πολύτιμες πέτρες, είναι μονάδα βάρους. Δηλαδή σε καράτια μετράμε το βάρος της πολύτιμης πέτρας. Έχει προφανώς εντελώς διαφορετική έννοια από το καράτι που αφορά τα μέταλλα. Στην Αγγλική γλώσσα έχει και διαφορετική ορθογραφία (carat – karat). Χρησιμοποιείται από το 1575 μ.Χ. για την μέτρηση του βάρους των πολύτιμων λίθων. Ένα καράτι είναι 0,20 του γραμμαρίου. Π.χ. ένα διαμάντι 5 καρατιών, έχει βάρος ενός γραμμαρίου. Το καράτι πήρε το όνομα από την Ελληνική λέξη «κεράτιον» που θα πει χαρούπι ( ο καρπός ενός δένδρου, της χαρουπιάς).Ο σπόρος του χαρουπιού, έχει βάρος 200 milligram δηλαδή ένα καράτι. Στην Μεγάλη Βρετανία παλαιότερα η λέξη karat αναφερόταν σε μία μικρή υποδιαίρεση της ουγκιάς. Από το 1914 όμως, και αυτοί, όπως και στις Η.Π.Α., δέχονται σαν carat το βάρος των 200 milligram. Έτσι το καράτι είναι παγκόσμια κοινή μονάδα μέτρησης βάρους, ανεξαρτήτως μετρικού συστήματος. Υποδιαίρεση του καρατιού είναι το point που είναι το 1/100 του καρατιού δηλαδή 0,002 gram. Στην αρχαία Ελλάδα σαν μονάδα μέτρησης μικρών βαρών χρησιμοποιούσαν την «κριθή» η οποία αντιστοιχεί σε βάρος 0,606 γραμμάρια. Πολλαπλάσια της κριθής ήταν ο «οβολός» (Χ 12), και ο «στατήρας» (Χ 144).


ΚΑΡΦΩΤΙΚΗ 

Είναι ο κλάδος της κοσμηματοποιίας που ασχολείται με την στερέωση  πολύτιμων λίθων πάνω στα μέταλλα. Ο τεχνίτης που ασχολείται με την εργασία αυτή ονομάζεται καρφωτής. Παλαιότερα χρησιμοποιείτο η (πιο εύηχη) λέξη αδαμαντοδέτης. Έχουν χρησιμοποιηθεί από τους τεχνίτες κατά τις διάφορες ιστορικές περιόδους, πολλοί και διάφοροι τρόποι για να στηρίξουν τις πέτρες πάνω στο μέταλλο. Θα αναφέρουμε τους κυριότερους και πιο δημοφιλείς τρόπους που χρησιμοποιούν σήμερα οι καρφωτές. Οι τρόποι αυτοί αφορούν κυρίως ταγιαρισμένες πέτρες.

1) Στήριξη με δοντάκια (Prong setting): Είναι μάλλον ο πιο διαδεδομένος τρόπος για την στήριξη των πετρών. Τα πλεονεκτήματα του είναι η μεγάλη διέλευση του φωτός μέσα από την πέτρα και η μεγάλη της ακτινοβολία, καθώς και η μικρή ποσότητα μετάλλου που απαιτείται για να κατασκευαστούν τα δοντάκια. Ανάλογα με το σχήμα και το μέγεθος της πέτρας, απαιτούνται 3,4, ή 6 δοντάκια για την στήριξη. Ειδική περίπτωση αυτής της στήριξης, είναι η λεγόμενη V-prong setting (δεύτερο σκίτσο), όπου το δοντάκι περιβάλλει την πέτρα και από το πάνω μέρος της.

2) Στήριξη με καστόνι. (Bezel setting): Κάρφωμα με καστόνι είναι ένας από τους βασικούς τρόπους στερέωσης μιάς πέτρας, πάνω σ’ ένα κόσμημα. Όταν λέμε καστόνι, εννοούμε μία κυκλική λωρίδα μετάλλου (έλασμα), που περιβάλλει την πέτρα, και την συγκρατεί πάνω στο κόσμημα. Αφού τοποθετηθεί η πέτρα στο εσωτερικό του καστονιού, ο καρφωτής χρησιμοποιώντας το κατάλληλο καλέμι, προσβάλλει το καστόνι στο πάνω χείλος του περιμετρικά , ώστε να εγκλωβίσει την πέτρα με απόλυτο τρόπο. Η μέθοδος αυτή καρφώματος, είναι πολύ ασφαλής, με την έννοια ότι η πέτρα δεν μπορεί να μετακινηθεί. Η στήριξη με καστόνι είναι ο αρχαιότερος τρόπος στήριξης σε σχέση με τους υπόλοιπους που αναφέρουμε εδώ. Στην αρχαία ελληνική γλώσσα το καστόνι είχε την ονομασία πυελίς. Πυελίδα συγκεκριμένα ονόμαζαν την υποδοχή στην στεφάνη του δαχτυλιδιού όπου τοποθετούσαν τον σφραγιδόλιθο.  

3) Στήριξη σε κανάλι. (Channel setting): Οι πέτρες τοποθετούνται συρταρωτά η μία δίπλα στην άλλη μέσα στο κανάλι (πατούρα). Στη συνέχεια με το καλέμι πιέζουμε το άνω χείλος της πατούρας, μέχρι η κάθε πέτρα να σταθεροποιηθεί στη θέση της.

4) Στήριξη Pave (Pave setting):  Για το κάρφωμα pave, πρέπει να δημιουργήσουμε ξεχωριστή υποδοχή (τρύπα) στην επιφάνεια του μετάλλου, για κάθε μία πέτρα.. Εν συνεχεία με την βοήθεια ενός αιχμηρού καλεμιού, ανασηκώνουμε από το χείλος της τρύπας μικρά σφαιρίδια μετάλλου (γράνες) με τα οποία στηρίζουμε την κάθε πέτρα.

5) Στήριξη με συμπίεση (Tension setting): Για να πετύχουμε αυτόν τον τρόπο στήριξης, πρέπει να κάνουμε δύο εγκοπές (λούκια), στα δύο αντικριστά άκρα του δαχτυλιδιού. Σπρώχνουμε την πέτρα ώστε να μπει με δυσκολία (με ζόρι) και να ακινητοποιηθεί μέσα στο άνοιγμα που δημιουργούν τα δύο άκρα του δαχτυλιδιού. Η στήριξη της πέτρας γίνεται με την συμπίεση που ασκούν τα δύο ανοιχτά άκρα, λόγω της τάσης που έχουν να κλείσουν (σουστάρισμα). Η πέτρα δείχνει εντυπωσιακή καθώς φαίνεται να αιωρείται στον αέρα, όμως γενικά η στήριξη αυτή είναι αρκετά επισφαλής.

6) Στήριξη ανάμεσα σε μπάρες (Bar setting): Σε αυτή την περίπτωση η πέτρα βρίσκεται ανάμεσα σε δύο χοντρές μπάρες. Όπως στην προηγούμενη περίπτωση φτιάχνουμε λούκια στα πλάγια της κάθε μπάρας. Σπρώχνουμε την πέτρα μέχρι να κουμπώσει μέσα στην υποδοχή της, και μετά χρησιμοποιώντας το καλέμι, πιέζουμε το μέταλλο που βρίσκεται στο πάνω μέρος από το λούκι, ώστε να εγκλωβίσουμε απολύτως την πέτρα.


ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΙΚΗ ΣΚΛΗΡΟΤΗΤΑ 

Ο όρος αναφέρεται στην μοναδική ιδιότητα του διαμαντιού ως κρυστάλλου, να μην έχει σταθερή σκληρότητα, αλλά η τιμή της σκληρότητάς του να μεταβάλλεται με την διεύθυνση. Δηλαδή σε κάποιες διευθύνσεις ο ίδιος ο κρύσταλλος του διαμαντιού είναι πιο σκληρός από κάποιες άλλες διευθύνσείς του. Αυτό είναι που μας επιτρέπει να κόβουμε και τα διαμάντια. Επειδή το διαμάντι είναι το πιο σκληρό υλικό μπορεί να κοπεί μόνο με κάποιο άλλο διαμάντι.


ΚΕΝΟ 

Κενό ή άνοιγμα στην επιφάνεια ενός διαμαντιού.


ΚΙΜΠΕΡΛΙΤΗΣ 

Ο κιμπερλίτης είναι το πέτρωμα μέσα στην μάζα του οποίου ταξιδεύουν τα διαμάντια από το εσωτερικό της γης μέχρι την επιφάνεια. Συνήθως έχει κυανό χρώμα και απαντά στα αρχαιότερα πετρώματα των ηπείρων.


ΚΛΙΜΑΚΑ ΜΟ 

  Είναι ένας πίνακας που κατατάσσει τα υλικά που υπάρχουν στη φύση, με βάση την σκληρότητα τους. Προτάθηκε από τον Αυστριακό Γεωλόγο Friedrich Mohs, το 1812, και χρησιμοποιείται σαν αποκλειστικό εργαλείο για την μέτρηση της σχετικής σκληρότητας των υλικών, μέχρι σήμερα Η κλίμακα αυτή είναι  από το 1 έως το 10. Τα υλικά που έχουν ψηλή  τιμή στην λίστα είναι σκληρότερα από τα υλικά που έχουν χαμηλή τιμή. Σκληρότερο ονομάζουμε ένα υλικό Α από ένα υλικό Β, όταν το Α χαράζει την επιφάνεια του Β, ενώ το Β δεν χαράζει το Α. Π.χ.  το γυαλί χαράζει την κιμωλία, και όχι αντίστροφα. Για παράδειγμα, παραθέτουμε ενδεικτικό πίνακα υλικών, με την σκληρότητα τους.

ΥΛΙΚΟ ΣΚΛΗΡΟΤΗΤΑ ΚΑΤΑ ΜΟ ΑΠΟΛΥΤΗ ΣΚΛΗΡΟΤΗΤΑ  

Τάλκης 1 1

Κεχριμπάρι, Ελεφαντόδοντο, χρυσός 2.5 4

Μπρούτζος, Κοράλλι, Μαργαριτάρι 3 9

Σίδηρος 4 21

Γυαλί 5 48

Οπάλιο 6 72

Χαλαζίας, Ατσάλι, Αμέθυστος 7 100

Σπινέλιος, Τοπάζι 8 200

Ρουμπίνι, Ζαφείρι 9 400

Διαμάντι 10 2500


                   

ΚΟΛΙΕ 

Είναι το κόσμημα του λαιμού. Η λέξη κολιέ που χρησιμοποιούμε είναι η γαλλική “collier”. Στα Ελληνικά η λέξη είναι περιδέραιο, που σημαίνει «γύρω από τον λαιμό» (δέρη = λαιμός). Τα περιδέραια συχνά αποτελούνται από αλυσίδες από τις οποίες κρέμονται διάφορα διακοσμητικά στοιχεία, ή πολύτιμες πέτρες.

Περιδέραια χρησιμοποιούσαν οι άνθρωποι σε όλους τους πολιτισμούς, και πολλές φορές κρεμούσαν από αυτά φυλακτά ή «βασκάνια», για να τους προφυλάσσουν από τις αρρώστιες και το «κακό μάτι». Τσόκερ (chocker) λέγεται το κοντό κολιέ 35-40 εκατοστά. Κολάρο (colar) είναι το κολιέ που είναι εφαρμοστό στο λαιμό. Ντεγκραντέ (graduated) είναι το κολιέ που τα στοιχεία του, μεγαλώνουν βαθμιαία, ξεκινώντας λεπτά στο σβέρκο και καταλήγουν χοντρά στο κέντρο. Μενταγιόν (medallion-pendant) είναι ένα στοιχείο (σταυρός, μετάλλιο, κόσμημα) που κρέμεται στο μπούστο, από μία αλυσίδα ή ένα σχοινάκι δερμάτινο, μεταξωτό, κ.λ.π. Η ετυμολογία της λέξης ξεκινάει από την εληηνική λέξη μέταλλον. Στην αρχαία Ελληνική γλώσσα για το μενταγιόν χρησιμοποιείτο η λέξη περίαπτον, που ετοιμολογείται από το ρήμα περιάπτω που σημαίνει αναρτώ, κρεμώ.  Στην λαϊκή παράδοση το κολιέ λέγεται «γιορντάνι», που προέρχεται από το τουρκικό “gerdan” που θα πει λαιμός.


ΚΟΝΙΑΚ 

Ο εμπορικός όρος των σκούρων καφέ διαμαντιών.


ΚΟΠΗ ΑΣΕΡ 

Είδος τετράγωνης κοπής διαμαντιών με κομμένες γωνίες. Είναι διαμορφωμένη σε σειρές ή σκαλοπάτια επιμηκυμένων εδρών παράλληλες στην ζώνη, και στα δύο μέρη της κομμένης πέτρας. Και πάνω στην κορώνα και κάτω στον κώνο. Μοιάζει με την κοπή emerald, όμως είναι τετράγωνη αντί για ορθογώνια και έχει στο τελείωμα του κώνου μύτη κι όχι έδρα.


ΚΟΠΗ ΚΑΡΔΙΑΣ 

Κοπή σε σχήμα καρδιάς


ΚΟΠΗ ΚΑΣΙΟΝ 

Είδος κοπής κυρίως τετράγωνου σχήματος το οποίο μπορεί να είναι και διαμορφωμένο ορθογώνιο, με στρογγυλεμένες γωνίες. Αυτό το είδος κοπής παρουσιάζει το φαινόμενο hearts & arrows.


ΚΟΠΗ ΜΑΡΚΙΖΑ 

Είδος oval κοπής με μυτερές κι όχι καμπύλες απολήξεις. Επίσης ονομάζεται navette, που στα γαλλικά σημαίνει μικρό πλοιάριο, διότι το σχήμα του ομοιάζει με βάρκα.


ΚΟΠΗ ΜΠΑΓΙΕΤΑ 

Είδος ορθογώνιας κοπής με αιχμηρές γωνίες και επιμηκυμένες έδρες οι οποίες τρέχουν παράλληλα στην ζώνη (girdle), τόσο στο πάνω μέρος της (κορώνα/crown) όσο και στο κάτω (κώνο/pavilion).


ΚΟΠΗ ΜΠΡΙΓΙΑΝ 

Είδος κοπής με τριγωνικές και ρομβικές έδρες που ξεκινούν από το κέντρο του διαμαντιού και καταλήγουν συμμετρικά στην ζώνη. Η πιο διαδεδομένη και αποδοτική σε ποσό λαμπρότητας κοπή, είναι η στρογγυλή brilliant κοπή. Η στρογγυλή brilliant κοπή στο ανώτερο κομμάτι που ονομάζεται κορώνα (crown), έχει 32 έδρες συν μια μεγάλη κεντρική έδρα (table facet) στην κορυφή. Στο κάτω μέρος που ονομάζεται κώνος (pavilion) έχει 24 έδρες συν στο κατώτερο σημείο μια μικροσκοπική έδρα η οποία ανάλογα με την περίπτωση δύναται και να λείπει, οπότε ο κώνος τελειώνει με κορυφή. Η brilliant κοπή εκτός από στρογγυλή μπορεί να είναι oval, σε σχήμα καρδιάς ή αχλαδιού, ακτινωτή, marquise κ.α.


ΚΟΠΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗ ΜΠΡΙΓΙΑΝ

Είναι η δημοφιλέστερη και η ποιο εμπορική κοπή. Όπως το αναφέρει και η περιγραφή της έχει στρογγυλή ή σχεδόν στρογγυλή περιφέρεια, και στο κάτω μέρος της τελειώνει με κωνικό σχήμα που το ονομάζουμε pavilion. Το είδος της κοπής αυτής έχει πλέον τυποποιηθεί και συνολικά έχει 57 ή 58 έδρες.


ΚΟΠΗ ΣΙΝΓΚΛ 

Είδος παλαιάς κοπής με δέκα έξι μόνο έδρες συν την έδρα table στην κορυφή. Οι οκτώ έδρες είναι στην κορώνα και οι άλλες οκτώ στον κώνο. Η κοπή αυτή χρησιμοποιείται και σήμερα όταν πρόκειται να επεξεργαστούμε πολύ μικρές πέτρες. Η κοπή αυτή είναι γνωστή και ως «eight cut».


ΚΟΠΗ ΣΤΕΠ-ΚΑΤ 

Αυτή η κοπή έχει έδρες τέτοιες που μοιάζουν με σκαλοπάτια. Η κοπή emerald, αλλά και η baguette είναι παραδείγματα κοπής step.


ΚΟΠΗ ΕΪΤ:

Είδος παλαιάς κοπής με δέκα έξι μόνο έδρες συν την έδρα table στην κορυφή. Οι οκτώ έδρες είναι στην κορώνα και οι άλλες οκτώ στον κώνο. Η κοπή αυτή χρησιμοποιείται και σήμερα όταν πρόκειται να επεξεργαστούμε πολύ μικρές πέτρες. Η κοπή αυτή είναι γνωστή και ως «single cut».


ΚΟΠΗ ΟΒΑΛ 

Είδος κοπής διαμαντιών με περίμετρο σε σχήμα έλλειψης στην οποία επικρατούν τριγωνικές έδρες και η οποία γενικά ακολουθεί την φιλοσοφία της κοπής brilliant.


ΚΟΠΗ ΠΙΑΡ 

Είδος κοπής σε σήμα σταγόνας ή αχλαδιού.


ΚΟΠΗ ΠΡΙΝΣΕΣ 

Είδος τετράγωνης ή ορθογώνιας κοπής, η οποία συνδυάζει χαρακτηριστικά από την brilliant και την step κοπή


ΚΟΠΗ ΣΜΑΡΑΓΔΙΟΥ 

Πρόκειται για είδος ορθογώνιας ή τετράγωνης κοπής με μεγάλες επιφάνειες, οι οποίες αναδεικνύουν το χρώμα των πολυτίμων πετρών.


ΚΟΠΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΓΣΗ ΚΟΠΗΣ

Η κοπή είναι το σχήμα και η συμμετρία που ακολουθεί ένα κομμένο και γυαλισμένο διαμάντι. Δηλαδή brilliant κοπή, emerald κοπή, κοπή καρδιά, κοπή princess, κοπή τριγωνική κ.α. Κοπή εκτός του κυριάρχου σχήματος είναι και οι αναλογίες, η συμμετρία και το γυάλισμά της. Είναι ένα από τους τέσσερις παράγοντες (4Cs) που καθορίζουν την εκτίμηση και αξία ενός διαμαντιού, γι’ αυτόν τον λόγω γίνεται ποιοτική αξιολόγηση της κοπής λαμβάνοντας υπόψη όλους τους παραπάνω παράγοντες (αναλογίες, γυάλισμα, συμμετρία). Η ποιοτική αξιολόγηση της κοπής συμπεριλαμβάνεται στα Πιστοποιητικά.


ΚΟΡΕΣΜΟΣ

Η ένταση, η ποιότητα του χρώματος και η κατανομή του στην μάζα της πέτρας χαρακτηρίζουν τον κορεσμό ενός χρώματος.


ΚΟΡΩΝΑ 

Κορώνα ονομάζεται το πάνω τμήμα των κομμένων διαμαντιών, δηλαδή το τμήμα που βρίσκεται πάνω από την ζώνη. 


ΚΥΒΙΚΟ ΖΙΡΚΟΝΙΟ 

Το κυβικό ζιρκόνιο είναι ένας τεχνικός ισότροπος κρύσταλλος. Τεχνητό είναι το σώμα που δεν υπάρχει στην φύση και το δημιουργεί ο άνθρωπος στο εργαστήριο. Το κυβικό ζιρκόνιο ή CZ, είναι ένα οξείδιο του ζιρκονίου ZrO2 που δεν απαντά ως κρύσταλλος στην φύση, το έφτιαξε όμως ο άνθρωπος εργαστηριακά. Είναι ένας κρύσταλλος διαφανές, με ή χωρίς χρώμα, με αδαμαντώδη λάμψη, ο οποίος χρησιμοποιείται σαν απομίμηση του διαμαντιού.


ΚΥΡΙΕΣ ΕΔΡΕΣ ΤΟΥ ΚΩΝΟΥ 

Ρομβοεδρικού σχήματος έδρες οι οποίες ξεκινούν από το χαμηλότερο σημείο ενός στρογγυλού brilliant διαμαντιού (culet) και φτάνουν μέχρι την ζώνη.


ΚΩΝΟΣ 

Το χαμηλότερο σημείο της brilliant κοπής στο τελείωμα του κώνου, ονομάζεται culet. Το τελείωμα αυτό μπορεί να είναι είτε ένα αιχμηρό σημείο, μια κορυφή, είτε μια μικροσκοπική έδρα. Culet επίσης ονομάζεται και το αντίστοιχο σημείο της emerald κοπής.


ΚΩΝΟΣ ΠΟΛΥΕΔΡΟΣ 

Το κάτω μέρος της πέτρας, κάτω από την ζώνη, το οποίο φθάνει μέχρι το culet



Λ


ΛΑΜΨΗ 

Λέγοντας λάμψη εννοούμε την γυαλάδα (ή θαμπάδα) που εκπέμπει η επιφάνεια του μετάλλου ή της πέτρας. Αυτό καθορίζεται από τον τρόπο που η επιφάνεια αντανακλά το φως.

Οι κυριότεροι τύποι λάμψης είναι :

Η αδαμαντοειδής λάμψη, είναι η έντονη αντανάκλαση του φωτός στην επιφάνεια του γυαλισμένου διαμαντιού.

Η μεταλλική λάμψη, είναι η ζωηρή αντανάκλαση της γυαλισμένης επιφάνειας του μαρκασίτη, ή του σιδηροπυρίτη.

Η γαιώδης αντανάκλαση , που είναι η μουντή επιφάνεια του σχιστόλιθου, ή του αγυάλιστου πηλού.

Η ρητινώδες λάμψη είναι η λίγο θαμπή αντανάκλαση του κεχριμπαριού.

Η μαργαρώδης λάμψη, είναι η ιριδίζουσα αντανάκλαση της επιφάνειας του μαργαριταριού, και της μίκας.

Η μεταξώδης λάμψη, που είναι η κυματιστή ινώδης επιφάνεια, που έχει το μάτι της τίγρης όταν γυαλιστεί.

Η υαλώδης λάμψη, η γυαλιστερή επιφάνεια του οψιδιανού, ολιβίνη, κ.λ.π.

Και τέλος η κηρώδης επιφάνεια όπως του τυρκουάζ.

Η λάμψη είναι μία από τις ιδιότητες που χρησιμοποιούμε για να περιγράψουμε και να ταυτοποιήσουμε κάθε ορυκτό.


ΛΟΥΠΑ 

Μεγεθυντικός φακός χειρός. Για την αξιολόγηση των διαμαντιών η μεγέθυνση που διεθνώς έχει καθιερωθεί, είναι x10. Μόνον με μεγέθυνση x10 πρέπει να μελετάμε τα διαμάντια για να τα κατατάξουμε σε κατηγορία καθαρότητας. Ένα διαμάντι το οποίο όταν παρατηρηθεί με λούπα και με μεγέθυνση x10, δεν φαίνεται να έχει στο εσωτερικό του κανένα έγκλεισμα, χαρακτηρίζεται loupe clean.


ΛΟΥΣΤΡΑΡΙΣΜΑ 

Με αυτό τον όρο στην μεταλλουργία εννοούμε την τελική επεξεργασία, το τελικό φινίρισμα της επιφάνειας του μετάλλου. Αυτό γίνεται με ένα μηχάνημα που λέγεται λούστρο. Το λούστρο είναι ένα μοτέρ που δέχεται διάφορες βούρτσες από τρίχα ή από κετσέ (πυκνοπλεγμένο βαμβάκι) Το μεταλλικό αντικείμενο τρίβεται πάνω στις βούρτσες που περιστρέφονται με ταχύτητα μέχρι να φτάσουμε την επιφάνειά του στην επιθυμητή γυαλάδα. Την επιφάνεια της βούρτσας αλείφουμε με κάποια ειδικά υλικά (ροσέτο κ.λ.π.) κατά τη διάρκεια του λουστραρίσματος, για να πετύχουμε το τέλειο φινίρισμα.

Στην διαδικασία της παραγωγής των κοσμημάτων αλλά και άλλων αντικειμένων, το γυάλισμα δεν γίνεται μόνο με το λούστρο, αλλά με ένα μηχάνημα που λέγεται μπουράτο (tumbler).Το μπουράτο έχει ένα κάδο, μέσα στον οποίο τοποθετούμε τα κοσμήματα, μαζί με μικρά λειαντικά κεραμικά στοιχεία. Ο κάδος περιστρέφεται ή δονείται και μετά από ώρες τα κοσμήματα έχουν γυαλιστεί. Τελευταία χρησιμοποιείται και το λεγόμενο μαγνητικό μπουράτο, που έχει ταχύτερο και καλύτερο αποτέλεσμα. Το μπουράτο χρησιμοποιείται και για το γυάλισμα πετρών, οι οποίες αποκτούν την επιφάνεια γυαλιστερού βότσαλου.

Αναλόγως με το σχέδιο του κοσμήματος ή την μόδα της εποχής, ενδέχεται τα κοσμήματα να μην γυαλίζονται, αλλά να έχουν μία θαμπή επιφάνεια, που δεν αντανακλά το φως. Στην περίπτωση αυτή ονομάζονται σατινέ (satin finish) ή ματ (matte finish). Η ματ επιφάνεια είναι πιο θαμπή, η σατινέ είναι ενδιάμεσα στην ματ και την γυαλιστερή. Υπάρχει ακόμα και η σαγρέ (βλ.λ.) Για να πετύχουμε αυτές τις επιφάνειες, χρησιμοποιούμε τις ανάλογες βούρτσες στο μοτέρ του λούστρου.


Μ


ΜΑΤΩΜΕΝΑ ΔΙΑΜΑΝΤΙΑ

Διαμάντια που προέρχονται από περιοχές που ελέγχονται από επαναστατικές και αντικαθεστωτικές δυνάμεις, οι οποίες έχουν αντικρουόμενα συμφέροντα με τις νόμιμες κυβερνήσεις των κρατών τους. Τα έσοδα από αυτά τα διαμάντια διατίθενται για όπλα, τρομοκρατία κ.α. Γίνονται προσπάθειες μέσω των παγκοσμίων κέντρων που ελέγχουν το διεθνές εμπόριο των διαμαντιών, για απομόνωση και απαγόρευση του εμπορίου σε αυτές τις περιοχές.


ΜΟΙΣΑΝΙΤΗΣ 

Είναι ένα υλικό που ανακαλύφθηκε από τον Νομπελίστα Γάλλο χημικό Ferdinand Henri Moissant, (1852-1907), ο οποίος ερευνούσε την παραγωγή συνθετικών διαμαντιών. Ο Μοϊσανίτης (ή μουασανίτης) είναι εξαιρετικά σπάνιο υλικό. Ο Moissant πρωτοεντόπισε ίχνη του υλικού, σε μετεωρίτη που είχε πέσει στην Αριζόνα Η.Π.Α.  Τον μοϊσανίτη, συναντάμε σε αποχρώσεις, διάφανο, μπλε, πράσινο και κίτρινο. Ο χημικός τύπος είναι SiC (καρβίδιο του πυριτίου), έχει σκληρότητα 9,25 (πολύ σκληρό), και ειδικό βάρος 3,2.

Το 1998 η εταιρία Charles and Colvard, εισήγαγε στην αγορά συνθετικό Μοϊσανίτη, του οποίου οι οπτικές και μηχανικές ιδιότητες, προσομοιάζουν πολύ στο διαμάντι. Εμπορικά το εγχείρημα, είχε επιτυχία, και πλέον ο τεχνητός Μοϊσανίτης χρησιμοποιείται σαν υποκατάστατο του διαμαντιού, ακριβότερη και πιο πιστή απομίμηση σε σχέση με την φθηνότερη απομίμηση διαμαντιού που είναι το  Synthetic Cubic Zirkonia.


ΜΕΙΚΤΗ ΚΟΠΗ 

Η μεικτή κοπή είναι γενικά αυτή η κοπή στην οποία οι έδρες από την ζώνη και πάνω ακολουθούν διαφορετικό είδος κοπής από τις έδρες που βρίσκονται κάτω από την ζώνη. Το πιο σύνηθες είδος μεικτής κοπής είναι στρογγυλή brilliant κοπή στην κορώνα και step κοπή στον κώνο.



Ν


ΝΑΤΟΥΡΑΛ 

Με τον όρο natural εννοούμε απομεινάρι της εξωτερικής επιφάνειας του κρυστάλλου του διαμαντιού. Δηλαδή τμήμα της εξωτερικής επιφάνειας του φυσικού κρυστάλλου το οποίο δεν έχει αφαιρεθεί με το γυάλισμα. Τα naturals τα συναντάμε συνήθως στην ζώνη/girdle. Στο girdle τα naturals δεν θεωρούνται αρνητικά για την ποιότητα του γυαλίσματος, όπως συμβαίνει εάν παρατηρηθούν σε άλλη θέση.


ΝΕΪΛΧΕΝΤ 

Ονομασία σκιάς που φαίνεται κοιτώντας από το κέντρο της μεγάλης τραπεζοειδής έδρας/table facet στις στρογγυλές brilliant κοπές. Η σκιά δημιουργείται από την λανθασμένη ανάκλαση της έδρας table. Διαμάντια τα οποία παρουσιάζουν την σκιά nailhead είναι σκοτεινά και υπολείπονται λαμπρότητας και διαχύσεως του φωτός.


Ξ


Ο


ΟΒΕΡΜΠΛΟΥ

Ο όρος αναφέρεται σε διαμάντια που φθορίζουν έντονα με μπλε χρώμα στην υπεριώδη ακτινοβολία (κυρίως στα μεγάλα μήκη κύματος). Στο παρελθόν ο όρος χρησιμοποιήθηκε λανθασμένα για διαμάντια με καλής ποιότητας χρώμα. Αρκετές φορές έγχρωμα διαμάντια τα οποία ταυτόχρονα παρουσιάζουν και ισχυρό φθορισμό, στο έντονο ηλιακό φως είναι θολά/ γαλακτώδη ή το φως μοιάζει σαν κινείται μέσα σε αυτά (ελαιώδη εμφάνιση).

ΟΚΤΑΕΔΡΟ 

Το οκτάεδρο είναι το σύνηθες κρυσταλλικό σχήμα με το οποίο απαντούν στην φύση τα διαμάντια. Ομοιάζει σαν δύο πυραμίδες να είναι ενωμένες στην βάση τους.


ΟΝΥΧΑΣ 

Είναι μία ποικιλία αχάτη, ο οποίος είναι μία ποικιλία χαλκηδόνιου, ο οποίος είναι μία ποικιλία χαλαζία! Η ονομασία είναι ακόμα μία φορά, ελληνικής προέλευσης, αναφέρεται στις γραμμώσεις που εμφανίζονται  στο νύχι του δάχτυλου αρκετών ζώων . Ο Θεόφραστος το αναφέρει σαν ονύχιον.

Εμφανίζει επάλληλα στρώματα ανοιχτόχρωμου και σκουρόχρωμου υλικού. Στις διάφορες ποικιλίες όνυχα εμφανίζεται ολόκληρη η χρωματική παλέτα. Στην  πράξη όταν λέμε όνυχα συνήθως εννοούμε τον μαύρο με άσπρες γραμμές. Σαρδόνυξ  είναι μία ποιότητα όνυχα που  τα χρώματά του εναλλάσσονται σε κόκκινο – πορτοκαλί, και ονομάζεται έτσι διότι περιέχει σάρδιο.


ΟΞΕΙΔΩΣΗ 

Είναι μία χημική διαδικασία, όπου τα επιφανειακά άτομα του μετάλλου, ενώνονται με άλλα άτομα που υπάρχουν στον ατμοσφαιρικό αέρα και δημιουργούν νέες ενώσεις. Όταν οξειδώνεται ο σίδηρος (λόγω της επαφής του με το οξυγόνο της ατμόσφαιρας) δημιουργείται στην επιφάνεια του η γνωστή  καφέ σκουριά.  Όταν οξειδώνεται το ασήμι (λόγω της επαφής το με το θειάφι της ατμόσφαιρας) εμφανίζεται το χαρακτηριστικό μαύρισμα. Η οξείδωση του μπρούτζου και του χαλκού, είναι πρασινωπή. Η οξείδωση αυτή έχει την διεθνή ονομασία verdigris.  Η λέξη είναι γαλλικής ετυμολογίας και σημαίνει πράσινο της Ελλάδας (vert-de-Grèce).

Σε πολλές περιπτώσεις καλλιτέχνες δημιουργούν τεχνητά οξειδώσεις στην επιφάνεια των μετάλλων για διακοσμητικούς λόγους. Την διακοσμητική οξείδωση την ονομάζουμε πατίνα.

Ο χρυσός, η πλατίνα και τα πολύτιμα μέταλλα της οικογένειας της πλατίνας παλλάδιο, ιριδιο, ρόδιο, όσμιο, έχουν μεγάλη αντοχή στην οξείδωση από τον ατμοσφαιρικό αέρα, δηλαδή πρακτικά είναι ανοξείδωτα. Υπάρχουν και μη πολύτιμα μέταλλα ανθεκτικά στην οξείδωση όπως το νικέλιο.

Η οξείδωση γενικά είναι ένα διαβρωτικό και καταστροφικό φαινόμενο για τα μέταλλα. Οι άνθρωποι προσπάθησαν να επινοήσουν τρόπους προστασίας των μετάλλων από τις οξειδώσεις από την απαρχή της μεταλλουργίας. Μία από τις μεθόδους που χρησιμοποιούνται είναι η επιμετάλλωση, η επικάλυψη ενός μετάλλου που οξειδώνεται από ένα ανοξείδωτο.


ΟΠΤΙΚΑ ΕΜΦΑΝΕΣ 

Εκφράζει βαθμό καθαρότητας και δηλώνει ότι υπάρχουν εγκλείσεις που φαίνονται με γυμνό οφθαλμό, χωρίς την βοήθεια μεγέθυνσης.


ΟΠΤΙΚΑ ΚΑΘΑΡΟ 

Εκφράζει βαθμό καθαρότητας και δηλώνει ότι δεν παρατηρείται έγκλεισμα δια γυμνού οφθαλμού, απαιτείται δηλαδή μεγέθυνση για να δούμε εάν υπάρχει κάτι στο εσωτερικό του.


ΟΥΓΚΙΑ 

Η ουγκιά είναι το διεθνές μέτρο, για την μέτρηση του βάρους των πολυτίμων μετάλλων. Η ουγκιά των πολυτίμων μετάλλων έχει βάρος 31,1034768 γραμμάρια. Στην καθημερινή ζωή στην Αγγλία και στην Αμερική, χρησιμοποιούν σαν μέτρο βάρους την ουγκιά, η οποία όμως είναι 28,349523125 γραμμάρια,  δηλαδή έχει μικρότερο βάρος από την ουγκιά πολυτίμων μετάλλων. Η απλή ουγκιά στην αγγλική γλώσα λέγεται Avoirdupois Ounce  ενώ η ουγκιά των πολύτιμων μετάλλων λέγεται Troy Ounce. Είναι αυτονόητο πως αν κάποιος προτίθεται να αγοράσει πολύτιμα μέταλλα,  πρέπει να διευκρινίζει για ποιά ουγκιά γίνεται η συζήτηση.

Σε όλη τη διάρκεια της ανθρώπινης ιστορίας, και ειδικά στις περιόδους αναταραχών και πολέμων, οι άνθρωποι αποθησαύριζαν τις οικονομίες τους σε πολύτιμα μέταλλα, κυρίως χρυσό και ασήμι, λόγω της μεγάλης αξίας που συμπυκνώνεται σε μικρό όγκο. Αυτή η ανάγκη σήμερα καλύπτεται από τα εθνικά νομισματοκοπεία αλλά και άλλους οργανισμούς, που εκδίδουν κατά καιρούς αναμνηστικά νομίσματα σε πολύτιμα μέταλλα, τα οποία αγοράζουν συλλέκτες και επενδυτές. Τα νομίσματα αυτά δεν έχουν κανονική κυκλοφορία στην αγορά αλλά προορίζονται για συλλογές. Συνήθως έχουν βάρος μιας ουγκιάς ή υποδιαιρέσεών της.


ΟΦ ΜΕΪΚ 

Εμπορικός όρος που χρησιμοποιείται για διαμάντια που έχουν γυάλισμα και κοπή κακής ποιότητας.



Π


ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΚΟΣΜΗΜΑΤΟΠΩΛΩΝ 

Η παγκόσμια συνομοσπονδία κοσμηματοπωλών. Πρόκειται για την διεθνή συνομοσπονδία, από τις εθνικές εμπορικές οργανώσεις κοσμηματοπωλών. Σκοπός της CIBJO είναι να ενθαρρυνθεί, να εναρμονίζει και να προωθηθεί την διεθνή συνεργασία στη βιομηχανία κοσμημάτων, και να εξετάζει τα ζητήματα που προκύπτουν στο παγκόσμιο εμπόριο. Πρώτιστος μεταξύ αυτών είναι να διασφαλίζει εμπιστοσύνη μεταξύ της αγοράς και της βιομηχανίας.


ΠΑΛΑΙΑ ΚΟΠΗ 

Είδος κοπής σε παλαιό ύφος όπως περίπου η κοπή cushion. Η παλαιού τύπου κοπή είχε βαθύ κώνο/pavilion, η έδρα table ήταν μικρών διαστάσεων σε σύγκριση με την σημερινή στρογγυλή brilliant κοπή, το ύψος της κορώνας/crown ήταν μεγάλο, και στο culet υπήρχε μεγάλη έδρα.


ΠΑΧΟΣ ΤΗΣ ΖΩΝΗΣ 

Το πάχος (ή αλλιώς το ύψος) της ζώνης σε χιλιοστά. Μπορεί να εκφραστεί και σε ποσοστό % του συνολικού ύψους του διαμαντιού. Το πάχος της ζώνης πάντα αναφέρεται στα πιστοποιητικά, ως μέτρια ζώνη, παχιά ζώνη ή λεπτή ζώνη.


ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ 

Έγγραφο αξιολόγησης των διαμαντιών ( και γενικότερα των πολυτίμων πετρών) που περιγράφει με πληρότητα και ακρίβεια τα χαρακτηριστικά ενός διαμαντιού. Τέτοιες πιστοποιημένες γραπτές αναφορές αξιολόγησης εκδίδονται από αναγνωρισμένα και ανεξάρτητα γεμολογικά εργαστήρια. Τα στοιχεία που περιέχουν μας οδηγούν με σαφήνεια στην αξιολόγησή του και στον καθορισμό της εμπορικής του αξίας. Τα Πιστοποιητικά δεν είναι χρηματική αξιολόγηση, δεν αναγράφουν επάνω δηλαδή αξία σε νόμισμα, αλλά αναφέρουν όλα εκείνα τα στοιχεία με τα οποία μπορεί να γίνει ακριβής χρηματικός προσδιορισμός.


ΠΙΤ 

Είδος ατέλειας της εξωτερικής επιφάνειας των διαμαντιών. Πρόκειται για μικροσκοπικό άνοιγμα ή ρωγμή. Τα pits επηρεάζουν αρνητικά την ποιότητα γυαλίσματος ενός διαμαντιού..


ΠΛΑΤΙΝΑ 

Η λέξη πλατίνα είναι ισπανική και σημαίνει "Μικρό ασήμι"  σα να λέμε ασημάκι. Είναι ένα σπάνιο και πολύ ακριβό πολύτιμο μέταλλο. Έχει χρώμα ασημί και το χημικό του σύμβολο είναι Pt. Η πλατίνα δεν προσβάλλεται από τα οξέα,  έχει ειδικό βάρος 21,45 (δηλ. είναι πολύ βαρύ υλικό), και το σημείο τήξης της είναι 1768,3 οC.

Oι ιδιότητές αυτού του μετάλλου  γενικά το καθιστούν πολύ κατάλληλο για κατασκευή κοσμημάτων. Λόγω όμως της πολύ ακριβής τιμής της  και της δυσκολίας στην κατεργασία, τα κοσμήματα από πλατίνα είναι πολύ ακριβότερα από τα χρυσά. Χρησιμοποιείται στην Ευρώπη από το 1550, αλλά  απομονώθηκε  και ταυτοποιήθηκε σαν στοιχείο το 1741. Στις αρχές του 20ου  αιώνα ήταν πολύ δημοφιλή τα κοσμήματα από πλατίνα Τότε όλη η πλατίνα εξορυσσόταν από μεγάλα κοιτάσματα που είχαν βρεθεί στη Ρωσία. 

Σήμερα το 80% της παγκόσμιας παραγωγής εξορύσσεται στην Νότιο Αφρική, Συχνά στην Ελλάδα την πλατίνα την μπερδεύουμε με τον λευκόχρυσο, που δεν έχουν όμως καμία σχέση. Ο λευκόχρυσος δεν είναι μέταλλο αλλά είναι ένα κράμα χρυσού που έχει λευκό χρώμα.

Εκτός από κοσμήματα, η πλατίνα χρησιμοποιείται στους καταλύτες των αυτοκινήτων, και σε χημειοθεραπευτικά φάρμακα. Στην οικογένεια μετάλλων μαζί με την πλατίνα είναι το παλλάδιο, το ιρίδιο, το ρουθήνιο, το ρόδιο και το όσμιο.



ΠΟΛΥΤΙΜΑ ΜΕΤΑΛΛΑ 

Λέγονται και ευγενή (noble) μέταλλα. Στην πρώτη γραμμή της κατάταξης ιστορικά τοποθετείται ο χρυσός και το ασήμι, που στη συνείδηση όλων των ανθρώπων είναι τα κυρίαρχα πολύτιμα μέταλλα. Σήμερα πολύτιμα μέταλλα θεωρούνται ακόμη η πλατίνα και το παλλάδιο,  και ακόμη  τα όχι τόσο γνωστά μέταλλα της οικογένειας της πλατίνας που είναι, το ιρίδιο, το ρουθήνιο, το ρόδιο και το όσμιο.

Σε παλαιότερες εποχές η τιμή των πολύτιμων μετάλλων, παρουσίαζε μικρές διακυμάνσεις. Για αυτό το λόγο πριν από την εξάπλωση των τραπεζών, οι άνθρωποι συνήθιζαν να αποθησαυρίζουν τις οικονομίες τους σε πολύτιμα μέταλλα. Τα τελευταία χρόνια η διακύμανση της τιμής των πολύτιμων μετάλλων είναι τόσο έντονη, που έπαψε η επένδυση σε αυτά να είναι ένα συντηρητικό αποταμιευτικό καταφύγιο, και έγιναν ένα επιθετικό πεδίο για τζογάρισμα. Είναι χαρακτηριστική η περίπτωση του ρόδιου. Τον Ιούνιο 2008 η τιμή του ήταν 10.100 $ η ουγκιά, και στις αρχές Δεκεμβρίου του 2008 η τιμή είχε πέσει στα 785 $ η ουγκιά. Δηλαδή μέσα σε 5 μήνες είχε χάσει το 93% της αξίας του!

Ο όρος πολύτιμα μέταλλα αντιδιαστέλλεται με τον όρο βασικά (βιομηχανικά) μέταλλα (base metals). Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται ο χαλκός, ο ψευδάργυρος, ο κασσίτερος και ο μόλυβδος.

     


ΠΟΛΥΤΙΜΗ ΠΟΙΚΙΛΙΑ 

Gem quality είναι η πολύτιμη ποικιλία. Από όλα τα διαμάντια που εξορύσσονται κάθε χρόνο μόνο το 20% έχει τα προσόντα να τοποθετηθεί σε κόσμημα. Το υπόλοιπο 80% πηγαίνει για βιομηχανικούς σκοπούς. Κάθε διαμάντι που έχει την διαφάνεια το χρώμα και το βάρος ώστε να μπορέσει να χρησιμοποιηθεί ως πολύτιμος λίθος είναι πολύτιμη ποικιλία του ορυκτού διαμαντιού.


ΠΟΛΥΤΙΜΟΙ ΛΙΘΟΙ 

Είναι ορυκτά τα οποία παρουσιάζουν μια ιδιαίτερη ομορφιά.  Έχουν την ίδια χημική σύσταση με τα κοινά ορυκτά, λόγω όμως των συνθηκών δημιουργίας τους έχουν κάποια σπάνια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, που τους κάνουν περιζήτητους, όπως τη διαφάνεια και το χρώμα. Όταν ένα ορυκτό έχει αυτά τα χαρακτηριστικά, ή ακόμη αν εμφανίζει κάποια ενδιαφέροντα οπτικά φαινόμενα, τότε έμπειροι τεχνίτες αναλαμβάνουν να τα επεξεργαστούν με συγκεκριμένους τρόπους ώστε να αυξήσουν την λάμψη του, και να αναδείξουν την ομορφιά του.  ΟΙ πολύτιμοι λίθοι χρησιμοποιούνται σε διακοσμητικές εφαρμογές και κυρίως στην κοσμηματοποιία.

Παλαιότερα υπήρχε ο όρος «ημιπολύτιμοι λίθοι» για κάποιες πέτρες μικρότερης αξίας, αλλά αυτή η διάκριση τείνει να εγκαταλειφθεί. Στους πολύτιμους λίθους εκτός από τα ορυκτά συμπεριλαμβάνονται και κάποια οργανικά υλικά (που δημιουργούνται από ζωντανούς οργανισμούς), όπως μαργαριτάρι, κεχριμπάρι και κοράλλι.

Οι πολύτιμοι λίθοι είναι ιδιαίτερα ακριβά υλικά και η αγορά τους είναι μία παρακινδυνευμένη υπόθεση.  Παραθέτουμε τον παρακάτω πίνακα τιμών κάποιων πολύτιμων λίθων, ο οποίος είναι ενδεικτικός μόνον, μας δίνει απλώς μία τάξη μεγέθους τιμών, και φυσικά δεν είναι οδηγός για καμία αγορά. Άλλωστε μέσα σε παρένθεση δίνουμε την διακύμανση τιμών ανάλογα με τις ποιότητες, όπου βλέπουμε ότι οι διαφορές είναι τεράστιες. Μόνον ένα αξιόπιστο γεμολογικό εργαστήριο, μπορεί επακριβώς να αξιολογήσει μία πέτρα, γιατί μπορεί μία λεπτομέρεια αόρατη με γυμνό μάτι να μεταβάλλει δραματικά την τιμή. Οι τιμές αυτές αναφέρονται στους φυσικούς πολύτιμους λίθους και όχι στους συνθετικούς, ή τις απομιμήσεις.



Ρ


ΡΟΥΜΠΙΝΙ 

Ρουμπίνι ονομάζεται το κορούνδιο που έχει κόκκινο χρώμα. Τα κορούνδια με άλλο χρώμα εκτός του κόκκινου, λέγονται ζαφείρια. Σε αρχαία κείμενα συναντάμε για το ρουμπίνι την ονομασία «σάπφειρος πορφυρίτης» ή ¨σάπφειρος πορφυρίζων» Το κόκκινο χρώμα προκαλείται από προσμίξεις χρωμίου. Υπάρχουν όμως και ρουμπίνια σε ροζ χρώμα, σκούρο κόκκινο και καφέ.

Το όνομα του προέρχεται από την λατινική λέξη rubber, που θα πει κόκκινο. Το ρουμπίνι σαν κορούνδιο, έχει χημικό τύπο Al2O3 και σκληρότητα 9. Παράγεται στη Σρι Λάνκα, Τανζανία, Κένυα, Μαδαγασκάρη και Καμπότζη. Τα πιο διάσημα ρουμπίνια έχουν βρεθεί στην κοιλάδα Μογκούλ, στην Μυανμάρ (πρώην Βιρμανία). Το μοναδικό κόκκινο χρώμα των ρουμπινιών Μογκούλ περιγράφεται παραστατικά, σαν «αίμα τρυγονιού». Όλο και λιγότερα ρουμπίνια βρίσκονται πλέον στην περιοχή Μογκούλ, ενώ στο παιχνίδι έχουν μπει και άλλες περιοχές της Μυανμάρ, όπως η Μονκ Χσου, και η Ναμ Για.

Τα ρουμπίνια συχνά έχουν εγκλείσεις και ατέλειες, τα οποία όμως αποτελούν στοιχεία της ταυτότητας τους, και διευκολύνουν το δύσκολο έργο της διάκρισης τους από τα συνθετικά. Μία συνηθισμένη έγκλειση, είναι τα χρυσαφί βελονάκια του ρουτιλίου, τα οποία όμως, αν υπάρχουν σε μεγάλη ποσότητα, τα απομακρύνουν τεχνητά, γιατί μειώνουν την διαφάνεια του ρουμπινιού. Σήμερα όλα σχεδόν τα ρουμπίνια έχουν υποστεί κάποια επεξεργασία για την ανάδειξη της ποιότητας τους. Κάποιες από αυτές τις επεξεργασίες θεωρούνται «αποδεκτές», όπως η χρωματική ενίσχυση που γίνεται με θέρμανση της ανεπεξέργαστης πέτρας στους 1800ο C. Τα τελευταία χρόνια υπάρχουν και άλλες δραστικές επεξεργασίες, όπως η λεγόμενη “lead glass” που μεταμορφώνει ρουμπίνια γεμάτα ατέλειες, σε κατάλληλα για κοσμήματα.

Τα ρουμπίνια ενίοτε κόβονται με κοπή καμπουσόν, ιδίως όταν εμφανίζουν το φαινόμενο του αστερισμού το οποίο αναδεικνύεται σε καμπουσόν πέτρες.  . Ένα τέτοιο καμπουσόν ρουμπίνι βάρους 38 καρατίων, πουλήθηκε το 2006 σε δημοπρασία στο απίστευτο πόσο των 5.860.000 δολαρίων. Αυτά βέβαια αφορούν την διάφανη ποιότητα ρουμπινιού, γιατί η αδιάφανη έχει πολύ μικρή αξία. Το μεγαλύτερο επεξεργασμένο ρουμπίνι έχει το όνομα Ραβιράτνα, είναι 3600 καράτια, και ανήκει σε ένα μανιώδη συλλέκτη ρουμπινιών, τον δικηγόρο Vidyaraj από το Μπανκαλόρ της Ινδίας.

Από το 1837 ήδη έχουν κατασκευαστεί συνθετικά ρουμπίνια. Όμως εδώ και χρόνια η ποιότητα των συνθετικών είναι τόσο τέλεια, που μόνον εξειδικευμένα γεμολογικά εργαστήρια μπορούν να τα διακρίνουν. Μεγάλη οπτική ομοιότητα με τα ρουμπίνια, έχουν κάποιες ποιότητες κόκκινου σπινέλιου, κόκκινης τουρμαλίνης (ρουμπελίτη), και πυρωπού γρανάτη.

Το ρουμπίνι της Carmen Lúcia ανήκει στο μουσείο φυσικής ιστορίας Smithsonian στην Ουάσιγκτον. Είναι 23,1 ct. Έχει εξορυχτεί το 1930, από την περιοχή Μογκούλ της πρώην Βιρμανίας. Είναι δεμένο σε δαχτυλίδι με πλατίνα και διαμάντια. Εξαιρετικά σπάνιο λόγω του μεγέθους, του χρώματος της διαφάνειας , και της κοπής του. Παραγγέλθηκε από τον επιχειρηματία Peter Buck εις μνήμην της γυναίκας του Carmen Lúcia.


Σ


ΣΑΓΡΕ 

Ονομάζουμε σαγρέ την επιφανειακή υφή μιας μεταλλικής επιφάνειας, που μοιάζει σαν γρατσουνισμένη. Αυτό συνήθως το πετυχαίνουμε τρίβοντας την επιφάνεια με κατάλληλες σκληρές βούρτσες. Σπανιότερα χρησιμοποιούμε διάφορα χημικά, που προσβάλλουν το μέταλλο και του δίνουν υφή σαγρέ.


ΣΑΡΝΙΕΡΑ 

Έτσι λέμε το σωληνάκι από ασήμι, χρυσό, κ.λ.π. Αυτό έχει συνήθως στρογγυλή διατομή, αλλά υπάρχουν και σαρνιέρες με διατομή τετράγωνο, παραλληλόγραμμο, εξαγωνικό κ.λ.π. Χρησιμοποιείται συχνά κατά την διάρκεια κατασκευής ενός κοσμήματος, όπως π.χ. σε κουμπώματα, συνδετικά, κ.α.

Σε βιομηχανική κλίμακα οι σαρνιέρες παράγονται από ειδικές μηχανές, τις σαρνιερομηχανές, απ’ όπου τις προμηθεύονται οι περισσότεροι κοσμηματοποιοί. Δεν είναι δύσκολο όμως να κατασκευαστούν και εντός του εργαστηρίου, με απλά εργαλεία . Πιο δύσκολο είναι να κάμψουμε την σαρνιέρα, δηλαδή να την λυγίσουμε ή να την καμπυλώσουμε.

Η ετυμολογία της λέξης ξεκινάει από την γαλλική γλώσσα, όπου charniere λέγεται ο άξονας. Προφανώς πρόκειται για τον άξονα στον οποίο οι τεχνίτες τύλιγαν το μεταλλικό φύλλο, για να κατασκευάσουν σαρνιέρες.


ΣΗΜΑΔΙΑ ΤΡΙΒΗΣ 

Ατέλεια στην επιφάνεια των κατεργασμένων διαμαντιών που ομοιάζει σαν επιφάνεια πάγου ή σαν να υπάρχει χυμένο λάδι. Όταν το διαμάντι στιλβώνεται βιαστικά, η θερμότητα από την υπερβολική τριβή επηρεάζει την επιφάνεια και αφήνει αυτού του είδους τα σημάδια. Τα burn marks μειώνουν την ποιότητα του γυαλίσματος και πρέπει να αναγράφονται στα πιστοποιητικά.


ΣΗΜΑΝΣΗ ΚΟΣΜΗΜΑΤΩΝ 

Πρόκειται για δύο σημαδάκια που υπάρχουν σε κάποιο σημείο του κοσμήματος, όχι πολύ εμφανές. Το ένα σημαδάκι αφορά την περιεκτικότητα επί της χιλίοις, του κράματος (που είναι φτιαγμένο το κόσμημα), σε καθαρό χρυσό, ή ασήμι, ή πλατίνα. Π.χ. αν ένα κόσμημα από χρυσό έχει ένα σφράγισμα 750, μας δείχνει ότι το κράμα του περιέχει 750 μέρη στα χίλια καθαρού χρυσού και 250 μέρη άλλα μέταλλα (λέγα) Το δεύτερο σημαδάκι προσδιορίζει την ταυτότητα του κατασκευαστή.

Σε κάθε εργαστήριο ή εργοστάσιο που παράγει κοσμήματα έχει δοθεί ένας κωδικός με τον οποίο σφραγίζονται τα κοσμήματα που παράγονται από αυτό. Ο κωδικός αυτός είναι χαραγμένος πάνω σε μία ατσάλινη πόντα. Ο τεχνίτης χτυπάει με το σφυράκι την πόντα πάνω στο κόσμημα και το σφραγίζει. Στη σημερινή εποχή, τα μεγάλα εργαστήρια για λόγους ταχύτητας αλλά και για να μην κακοποιηθεί το κόσμημα κατά την σφράγιση, χρησιμοποιούν ειδικά μηχανήματα σφράγισης, που λειτουργούν με ακτίνες laser.

Η σφράγιση των κοσμημάτων θεωρείται ιστορικά η πρώτη προσπάθεια από την πλευρά των αρχών για την προστασία του καταναλωτή. Ο πρώτος σχετικός νόμος στην Ευρώπη, ψηφίστηκε στη Γαλλία επί βασιλείας Λουδοβίκου του 9ου ,μόλις το 1260, και αφορούσε τα αντικείμενα από ασήμι. Το 1313, επί βασιλείας Φιλίππου του 4ου ,η υποχρεωτική σφράγιση επεκτάθηκε και στα αντικείμενα από χρυσό. Οι αντίστοιχες χρονολογίες είναι για την Αγγλία το 1300, επί βασιλείας Εδουάρδου του 1ου, για την Ελβετία το 1424 όταν ο επίσκοπος της Γενεύης Jean de Brogny, καθιέρωσε ένα σύστημα σφράγισης. Σε πανεθνικό επίπεδο όμως η σφράγιση νομοθετήθηκε το 1881, και στην Ολλανδία το 1814. Κάποιο σύστημα σφράγισης πιθανό να υπήρχε και κατά την αρχαιότητα με το οποίο διαχωριζόταν ο καθαρός άργυρος (νομισματικός) από το κράμα αργύρου, τον «άσημο» άργυρο. Στο Βυζάντιο επίσης από τον 7ο αι. έχουν εμφανιστεί σφραγίδες σε πολύτιμα σκεύη. Κατά την διάρκεια της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, η σφράγιση έγινε πιο συστηματική, και πολλά αντικείμενα φέρουν σήμα ελέγχου (σαχ), καθώς και σημάδι με το μονόγραμμα του σουλτάνου. Σε πολλές περιπτώσεις πάνω στα αντικείμενα χαράζονται τα ονόματα των χρυσικών που τα κατασκεύασαν με το τυπικό : δια χειρός του…, ή κατασκευή του…, ή ετεχνιτεύθη υπό του…, κ.λ.π.

Στη σημερινή εποχή, στις περισσότερες χώρες, η σφράγιση γίνεται σε ειδικές γι αυτό τον σκοπό, κρατικές υπηρεσίες. Σε λίγες χώρες μεταξύ των οποίων η Ελλάδα, η ευθύνη της σφράγισης ανατίθεται στον ίδιο τον παραγωγό του κοσμήματος. Λόγω των πολλών και διαφορετικών τρόπων σφράγισης, εν όψει της παγκοσμιοποίησης που διαφαινόταν, αλλά και για την απλοποίηση του συστήματος και διευκόλυνση των καταναλωτών, συναντήθηκαν το 1972 στη Βιέννη 5 Ευρωπαϊκές χώρες για να ενοποιήσουν τον τρόπο σήμανσης των αντικειμένων από πολύτιμα μέταλλα. Οι χώρες αυτές ήταν; Αυστρία, Φινλανδία, Σουηδία, Ελβετία , Ηνωμένο Βασίλειο, και υπέγραψαν την «Συνθήκη για τον έλεγχο και την σφράγιση, αντικειμένων από πολύτιμα μέταλλα». Στη συνέχεια στη Συνθήκη προσχώρησαν: Πορτογαλία 1982, Ιρλανδία 1983, Νορβηγία 1983, Τσεχία 1994, Δανία 1988, Ολλανδία 1999, Λετονία 2004, Λιθουανία 2004, Ισραήλ 2005, Πολωνία 2005, Ουγγαρία 2006. Χώρες που ολοκληρώνεται οσονούπω η προσχώρηση τους στη Συνθήκη είναι η Κύπρος η Σλοβακία και η Ουκρανία. Τέλος υπάρχει μία σειρά από χώρες που δεν έχουν προσχωρήσει , αλλά ακολουθούν τις αποφάσεις της και συμμορφώνονται με αυτές, και είναι: Γαλλία, Κίνα, Κροατία, Ινδία, Ισπανία, Σερβία, Σλοβενία, Σρι Λάνκα, Η.Α. Εμιράτα. Τα κράτη αυτά σταδιακά εγκαταλείπουν τα εθνικά συστήματα σφράγισης, και ακολουθούν το «Κοινό Σήμα Ελέγχου» (Common Control Mark / CCM) που πιστοποιεί τις προδιαγραφές του κοσμήματος και του προσδίδει παγκόσμια αναγνωρισιμότητα. Ενδεικτικά, στο Ηνωμένο Βασίλειο, σφραγίστηκαν το 1982 24.000 κοσμήματα με το CCM. Το 1992,σφραγίστηκαν 967.000 κοσμήματα, και το 2002, 22.500.000 κοσμήματα.


ΣΚΛΗΡΟΤΗΤΑ 

Σκληρότητα είναι το μέτρο της αντίστασης ενός υλικού στην τριβή, δηλαδή στο γρατσούνισμα και το γδάρσιμο. Το διαμάντι είναι το σκληρότερο υλικό που γνωρίζει ο άνθρωπος. Στην σχετική κλίμακα του Mohs κατέχει την πρώτη θέση στο 10. Στην απόλυτη τιμή της σκληρότητας, είναι 75% πιο σκληρό από τον δεύτερο πιο σκληρό φυσικό πολύτιμο λίθο που είναι το ρουμπίνι/ζαφείρι. Ο όρος ανθεκτικότητα έχει να κάνει εκτός από την σκληρότητα και με την συνεκτικότητα. Η συνεκτικότητα είναι η αντίσταση στην θραύση και δεν πρέπει να συγχέεται με την σκληρότητα.


ΣΚΟΥΛΑΡΙΚΙ 

Είναι το κόσμημα του αυτιού, το «σχολαρίκιον» των Βυζαντινών, και «ενώτιον» των αρχαίων Ελλήνων. Η λέξη ενώτιον στην αρχαία Ελληνική γλώσσα σημαίνει «στο αυτί» (εν-ωτί). Μεγαλύτερο ενδιαφέρον έχει η ετυμολογία της λέξης σκουλαρίκι. Στο Βυζάντιο υπήρχε ένα επίλεκτο τάγμα στρατιωτών, οι σχολάριοι. Αυτοί ήταν Αρμενικής καταγωγής, και η δουλειά τους ήταν η φρούρηση του παλατιού του αυτοκράτορα. Σαν εξάρτημα της στολής των σχολαρίων ήταν ένα εντυπωσιακό κόσμημα του αυτιού, που ο κόσμος το έλεγε «σχολαρικόν ενώτιον», και με τα χρόνια σχολαρίκιον. Το σχολαρίκιον έφτασε στις μέρες μας σαν σκουλαρίκι.

Η συνήθεια οι άνθρωποι να τρυπούν και να στολίζουν τα αυτιά τους, ξεκινάει από την εποχή του Αιγυπτιακού πολιτισμού, και συνεχίζεται αδιαλείπτως. Κρίνοντας από τα ευρήματα, οι λαοί που αγαπούσαν ιδιαίτερα τα σκουλαρίκια, ήταν οι Μυκηναΐοι, οι Πέρσες, οι Ρωμαίοι και οι Βυζαντινοί. Οι Αζτέκοι τρυπούσαν υποχρεωτικά τα αυτιά των νεαρών κοριτσιών και αγοριών. Η τελετή του τρυπήματος γινόταν παρουσία του αγάλματος του θεού της φωτιάς που λεγόταν Ξιουτεκούτλι. Το σώμα του θεού ήταν επίσης στολισμένο με σκουλαρίκια. Στην Ιλιάδα (Ξ 182) περιγράφονται τα σκουλαρίκια της Ήρας σαν «έρματα τρίγληνα μορόεντα», δηλαδή κοσμήματα αποτελούμενα από τρεις λάμποντες σκουρόχρωμους πολύτιμους λίθους, προφανώς κατασκευασμένα από τον Ήφαιστο. Την λέξη «μορόεντα», κάποιοι φιλόλογοι την ερμηνεύουν σαν «μούρο», τον καρπό της μουριάς, εννοώντας ότι στα σκουλαρίκια αυτά είχε χρησιμοποιηθεί η τεχνική της κοκκίδωσης και είχαν την επιφάνεια του μούρου. Στην Οδύσσεια (σ 297) ο Όμηρος περιγράφοντας με θαυμασμό τα σκουλαρίκια της Πηνελόπης γράφει «χάρις δ’ απελάμπετο πολλή».

Στη σημερινή εποχή, η νέα γενιά, κορίτσια και αγόρια αγαπάνε ιδιαίτερα τα σκουλαρίκια, με αποτέλεσμα να δημιουργήσουν την μόδα του «body piercing” (τρύπημα σώματος), όπου στολίζουν με σκουλαρίκια διάφορα μέρη του σώματος. Το τρύπημα του σώματος και του αυτιού, μπορεί να γίνει σήμερα με απόλυτη ασφάλεια και υγιεινή, με εξειδικευμένα εργαλεία που υπάρχουν γι’ αυτό τον σκοπό.


ΣΜΑΡΑΓΔΙ 

Σμαράγδι ονομάζεται  η πράσινη ποικιλία της βήρυλλου.

Το όνομα σμάραγδος το χρησιμοποιούσαν οι αρχαίοι Έλληνες ( Θεόφραστος) και εννοούσαν τους πολύτιμους πράσινους λίθους. Πιθανή προέλευση της λέξης είναι η σανσκριτική λέξη samaraka ή η περσική zamarrad. Στη δύση πέρασε σαν «esmeralde” για να καταλήξει στο σημερινό emerald.

Το σμαράγδι το γνώριζαν και το τιμούσαν πολλοί αρχαίοι πολιτισμοί. Τα αρχαιότερα ορυχεία βρίσκονταν στη Αίγυπτο κοντά στην Ερυθρά θάλασσα, και εξόρυσσαν για τους Φαραώ, από το 3000 π.Χ. έως το 1500 π.Χ. Αργότερα ήταν γνωστά σαν «Ορυχεία της Κλεοπάτρας». Οι Ίνκας και οι Αζτέκοι της Νοτίου Αμερικής (όπου διαχρονικά βρίσκονται τα καλύτερης ποιότητας σμαράγδια), τα χρησιμοποιούσαν για θρησκευτικούς σκοπούς. Στις Βέδες, τα  ιερά κείμενα των Ινδών, το σμαράγδι αναφέρεται σαν ο λίθος της τύχης και της καλής υγείας, Γι αυτό οι μαχαραγιάδες φρόντιζαν να έχουν πάντα στην κατοχή τους σμαράγδια. Ένα από αυτά, ο «Μεγάλος Μογγόλος» χρονολογείται από το 1695, ζυγίζει 217 καράτια, και έχει χαραγμένες στη μία όψη προσευχές και στην άλλη όψη ένα λουλούδι, πουλήθηκε το 2001 από τον οίκο Christie's του Λονδίνου, στην τιμή των 2,2 εκατομμυρίων δολαρίων.

Γενικά τα διάσημα  σμαράγδια που κατείχαν άνακτες, αυτοκράτορες και σουλτάνοι βρίσκονται σήμερα σε μουσεία, όπως στα Μουσείο Φυσικής Ιστορίας της Νέας Υόρκης, ή στο Τοπ Καπί της Κωνσταντινούπολης.

Στη Βίβλο αναφέρεται σαν ο λίθος που αφαιρέθηκε από τον σατανά όταν εκδιώχθηκε από τον παράδεισο. Ο Ηρόδοτος αναφέρεται στο σμαραγδένιο δαχτυλίδι του Πολυκράτη (βλ. δαχτυλίδι), και στην σμαραγδένια στήλη του Ηρακλή, και τέλος ο Ρωμαίος Πλίνιος, αναφέρει ότι ο αυτοκράτορας Νέρων παρακολουθούσε τις μονομαχίες, με ένα σμαραγδένιο φακό.

Το σμαράγδι  έχει χημικό τύπο Be3Al2(SiO3)6Cr, και σκληρότητα 7.5 – 8. Το εντυπωσιακό πράσινο χρώμα οφείλεται σε πρόσμιξη Cr2O3 (οξείδιο του χρωμίου). Η πρόσμιξη αυτή υπό προυποθέσεις συμβάλλει στη δημιουργία ρωγμών στα σμαράγδια. Ενίοτε  σαν πρόσμιξη στο σμαράγδι περιέχεται βανάδιο. Σμαράγδια σήμερα παράγονται στη Ζιμπάμπουε στα ορυχεία Sandawana. Τα σμαράγδια αυτά θεωρούνται από τα παλαιότερα ορυκτά του πλανήτη ηλικίας 2600 εκατομμυρίων ετών,  στη Βραζιλία στα ορυχεία Nova Era στην Ινδία, Ζάμπια, Πακιστάν και Μαδαγασκάρη. Τα κορυφαία παγκοσμίως και πανάκριβα σμαράγδια παράγονται στο ορυχείο Coscuez στην Κολομβία, από 60 άτομα προσωπικό σε συνθήκες υψίστης ασφαλείας. 

Τα σμαράγδια συνήθως κόβονται σε μία παραλληλόγραμμη κοπή που έχει και το όνομα «emerald cut”, γιατί πιστεύεται ότι με αυτήν αναδεικνύονται καλύτερα το χρώμα και η λάμψη τους.  Συχνά τα σμαράγδια περιέχουν κάποιες εγκλείσεις οι οποίες όμως δεν είναι πάντα ανεπιθύμητες, γιατί δίνουν στους ειδικούς πληροφορίες για την καταγωγή της πέτρας και είναι στοιχεία της ταυτότητας και μοναδικότητας της. Οι απομιμήσεις, τα συνθετικά,  και τα τεχνητά επεξεργασμένα σμαράγδια είναι πολύ περισσότερα στην αγορά  από τα αληθινά. Γι’ αυτό πριν από την αγορά αληθινού σμαραγδιού, πρέπει να υπάρχει μεγάλη εμπιστοσύνη στον πωλητή, ή πιστοποίηση  από αναγνωρισμένο γεμολογικό εργαστήριο.


ΣΤΙΛΒΩΜΕΝΗ ΖΩΝΗ 

Η ζώνη στις στρογγυλές brilliant κοπές μπορεί να είναι αγυάλιστη, γυαλισμένη ή γυαλισμένη και με μικρές έδρες.


ΣΥΓΚΟΛΛΗΣΗ 

Σαν συγκόλληση ή απλώς κόλληση στην κοσμηματοποιία, εννοούμε την σταθερή και μόνιμη ένωση δύο μεταλλικών κομματιών. Αυτό το πετυχαίνουμε συγκρατώντας τα κομμάτια ενωμένα μεταξύ τους, και τα πυρώνουμε με φλόγιστρο. Ανάμεσα στα δύο κομμάτια μετάλλου, παρεμβάλλουμε μικρή ποσότητα ενός κατάλληλου κράματος που λέγεται συγκολλητικό κράμα (solder) ή απλώς κόλληση. Με το συνεχές πύρωμα η θερμοκρασία των μεταλλικών κομματιών και του συγκολλητικού κράματος, προοδευτικά ανεβαίνει. Μία συγκεκριμένη στιγμή, το συγκολλητικό κράμα λιώνει (υγροποιείται), και ενώνεται με τα δύο κομμάτια μετάλλου. Όταν όλα ψυχθούν έχει επιτευχθεί η συγκόλληση. Η επιλογή του συγκολλητικού κράματος γίνεται σε σχέση με τα μέταλλα που πρόκειται να συγκολληθούν.

Για την διευκόλυνση και επιτάχυνση της συγκόλλησης, τα σημεία των δύο μεταλλικών στοιχείων που έρχονται σε επαφή, επαλείφονται με ένα συλλίπασμα. Η βασική λειτουργία του συλλιπάσματος είναι να συγκρατεί την θερμότητα που προέρχεται από το φλόγιστρο, στο σημείο της συγκόλλησης, και να μην ακτινοβολείται. Στην κοσμηματοποιία το συλλίπασμα που χρησιμοποιείται συνήθως είναι ένα άλας του βορίου που οι τεχνικοί ονομάζουν βόρακα ή μπουράζο.

Μετά το πέρας της συγκόλλησης το αντικέιμενό μας έχει οξειδωθεί, και έχει κολλήσει πάνω του βόρακας. Για να καθαρίσει το βουτάμε σε ένα αποξειδωτικό διάλυμα (που οι τεχνίτες ονομάζουν άσπριση) το οποίο συνήθως είναι διάλυμα θειικού οξέως 10%.


ΣΥΜΜΕΤΡΙΑ 

Η συμμετρία του διαμαντιού είναι η συμφωνία των εδρών και των τελειοποιημένων γωνιών, που δημιουργούνται από έναν εξειδικευμένο τεχνίτη. Η τέλεια συμμετρία ενός διαμαντιού, με ιδανική κοπή και ιδανικές αναλογίες, επηρεάζει την λάμψη του διαμαντιού. Οι Γεμολογικές Αναλύσεις Διαμαντιών συχνά δηλώνουν τη συμμετρία του διαμαντιού με τους όρους Excellent (τέλεια), Very Good (Αρκετά Καλή), Good (Καλή), Fair (Αρκετή - Μέτρια), Poor (Φτωχή).


ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΕΝΟ ΣΠΑΣΙΜΟ 

Βελτιωτική επέμβαση κατά την οποία γεμίζονται τα κενά που έχουν δημιουργηθεί από σπασίματα με ειδική υαλώδης ρητίνη. Η επέμβαση αυτή ανιχνεύεται από φαινόμενα ιριδισμού που συμβαίνουν γύρω από το ξένο ως προς το διαμάντι υλικό.


ΣΥΝΘΕΤΙΚΑ ΔΙΑΜΑΝΤΙΑ 

Ο άνθρωπος κατόρθωσε να αναπαράγει στο εργαστήριο τις συνθήκες γένεσης του διαμαντιού, και τροφοδοτώντας το σύστημα με άνθρακα, να πετύχει την κρυστάλλωση διαμαντιού. Τα συνθετικά διαμάντια είναι δηλαδή διαμάντια που έχουν γεννηθεί εργαστηριακά από τον άνθρωπο. Τα συνθετικά διαμάντια δεν είναι απομιμήσεις, αλλά πραγματικά διαμάντια με τις ίδιες ακριβώς ιδιότητες με τα φυσικά. Αυτό που αλλάζει είναι ότι πρέπει να δηλώνεται η προέλευσή τους. Στα πιστοποιητικά πάντα αναγράφεται εάν το διαμάντι είναι φυσικό ή συνθετικό.


ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΠΕΤΡΕΣ 

Ένας πολύτιμος λίθος ονομάζεται  "Συνθετικός"  όταν έχει την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες με τον φυσικό πολύτιμο λίθο, με την διαφορά πως ο συνθετικός κατασκευάστηκε σε κάποιο εργαστήριο. Με άλλα λόγια  οι φυσικοί λίθοι  δημιουργήθηκαν στη φύση  πριν από πολλές χιλιάδες χρόνια, ενώ οι συνθετικοί φτιάχτηκαν με τα ίδια υλικά από τους ανθρώπους.

Οι φυσικές και οι συνθετικές πέτρες έχουν τις ίδιες ιδιότητες, φυσικές, χημικές, οπτικές,   γι’ αυτό είναι εντελώς αδύνατο να τις ξεχωρίσει  ιδιώτης αλλά και οι ειδικοί συναντούν δυσκολίες.Η επιστήμη που ασχολείται  με την κατάταξη ενός λίθου στην κατηγορία των φυσικών ή των συνθετικών είναι η γεμολογία.  Τα περισσότερα γεμολογικά όργανα, διαθλασίμετρο, φασματοσκόπιο, κ.λ.π. δεν βοηθούν καθόλου στη διάκριση μίας φυσικής από μία συνθετική πέτρα. Και αυτό διότι οι ιδιότητές τους είναι οι ίδιες. Το όργανο που χρησιμοποιείται σε αυτή την περίπτωση είναι το μικροσκόπιο στα χέρια ενός έμπειρου γεμολόγου, ο οποίος θα εντοπίσει τις  μικροεγκλίσεις που δημιουργούνται κατά την μακρόχρονη φυσική διαδικασία οι οποίες δεν μπορούν εύκολα να δημιουργηθούν στο εργαστήριο.

Σε αυτές τις περιπτώσεις βέβαια ποτέ δεν μπορείς να είσαι βέβαιος για το τι θα συμβεί αύριο, ή τι έχει ήδη συμβεί χωρίς να το γνωρίζεις. Τα τελευταία χρόνια στην παραγωγή συνθετικών πετρών χρησιμοποιείται η λεγόμενη υδροθερμική κατεργασία, η οποία είναι ακριβότερη και αργή, αλλά παράγει συνθετικές πέτρες που δύσκολα ξεχωρίζουν από τις φυσικές.

Όσον αφορά τον καταναλωτή, ο μόνος τρόπος να προστατευτεί είναι να υπάρχει μία «αλυσίδα εμπιστοσύνης» ανάμεσα στον χονδρέμπορο πολύτιμων πετρών, στο εργαστήριο κατασκευής κοσμημάτων, στο κατάστημα πώλησης, και στον πελάτη λιανικής, ώστε με την διαδοχική εμπιστοσύνη, να μην υπάρχει απάτη. Η διαφορά στην εμπορική αξία  ανάμεσα στους φυσικούς και τους συνθετικούς λίθους είναι πολύ μεγάλη, οπότε οι απατεώνες έχουν πολύ ισχυρό κίνητρο.  Γιά παράδειγμα ο συνθετικός σπινέλιος αξίζει  μόλις το 3% της αξίας του αντίστοιχου φυσικού. Το θέμα της προστασίας του καταναλωτή σε κάποιες χώρες αντιμετωπίζεται πιο θεσμικά. Στις Η.Π.Α. υπάρχει γι αυτό τον σκοπό ο οργανισμός AGTA (βλ. ανάδειξη) και άλλες οργανώσεις προστασίας και ενημέρωσης του κοινού.

Η Federal Trade Commission στις Η.Π.Α. δεν επιτρέπει την χρήση του όρου πολύτιμος λίθος (Gem ή gemstone) για τις συνθετικές πέτρες. Ο όρος «πολύτιμος λίθος» πρέπει να χρησιμοποιείται αποκλειστικά για πέτρες που δημιούργησε η μητέρα φύση, και όχι ένα επιστημονικό εργαστήριο.

Να  επισημάνουμε εδώ μία συνηθισμένη παρανόηση. Είναι η  σύγχυση που δημιουργείται ανάμεσα στους όρους   «συνθετική πέτρα» και «απομίμηση» (imitation – stimulant)). Στην περίπτωση της απομίμησης, έχουμε ένα υλικό που μοιάζει οπτικά με το αληθινό, αλλά έχει διαφορετική χημική σύσταση, γι αυτό και ανιχνεύεται πολύ ευκολότερα. Π.χ. για το διαμάντι απομίμηση είναι το ζιρκόν, ο μοισσανίτης και το στρας.

Η  κατασκευή απομιμήσεων είναι μία πανάρχαια δραστηριότητα για την υποκατάσταση σπάνιων και ακριβών πετρών. Στην αρχαία Αίγυπτο, πριν από 4500 χρόνια,  έβαφαν ένα άχρωμα πυριτικό άλας με μπλε χρώμα από ανθρακικό χαλκό, και το χρησιμοποιούσαν σαν απομίμηση του   δυσεύρετου lapis-lazuli. Στα «Χρονικά του Τούθμωση του Γ» αναφέρεται ο τρόπος που πρέπει να γίνεται η διάκριση ανάμεσα στο αληθινό χεσβέτ ( ζαφείρι) από το σκευαστό (τεχνητό) που είναι γυαλί βαμμένο με άλατα χαλκού. Στην Ιλιάδα (Θ 164) συναντάμε την φράση «έρρε κακή γλήνη» που εκστομίζει ο Έκτορας προς τον πολεμιστή των Αχαιών, τον Διομήδη. Η λέξη γλήνη ερμηνεύεται σαν πολύτιμος λίθος. Ο γνήσιος πολύτιμος λίθος λέγεται «τιμία γλήνη», και η απομίμηση λέγεται «κακή γλήνη». Ο Έκτορας απευθύνεται περιφρονητικά προς τον Διομήδη ο οποίος φορούσε αστραφτερή πανοπλία, αλλά τράπηκε σε φυγή από την μάχη, λέγοντάς του «χάσου από τα μάτια μου ψεύτικη πέτρα»,  εννοώντας ότι λάμπει σαν πολύτιμος λίθος, αλλά στην πραγματικότητα είναι μία φτηνή απομίμηση. Σε πιο κοντινές εποχές, πολύς λόγος γινόταν για το σμαράγδινο τρυβλίον (πιάτο) το λεγόμενο sacro catino, το οποίο είχε λαφυραγωγηθεί από τους σταυροφόρους στην Παλαιστίνη. Αποδείχθηκε πως ήταν μία απομίμηση σμαραγδιού από γυαλί.

Η διάκριση ανάμεσα σε συνθετικές και φυσικές πέτρες, είναι διαφορετική από την διάκριση ανάμεσα στις επεξεργασμένες και ανεπεξέργαστες πέτρες (βλ. ανάδειξη). Πολλοί καταναλωτές πιστεύουν ότι «φυσική» πέτρα και «ανεπεξέργαστη» πέτρα, είναι λέξεις συνώνυμες, ενώ στην πραγματικότητα, μία φυσική πέτρα, που δημιουργήθηκε στη φύση,  μπορεί να έχει υποστεί  μετά την εξόρυξή της, πάμπολλες επεξεργασίες.  Πολλοί έμποροι επίσης φροντίζουν να συντηρούν αυτή την σύγχυση.


ΣΥΝΝΕΦΩΔΕΣ ΕΓΚΛΕΙΣΜΑ 

Χαρακτηριστικός τύπος εγκλείσματος που συνήθως αποτελείται από πολυάριθμα μικροσκοπικά εγκλείσματα συγκεντρωμένα σε πολύ μικρό χώρο, δίνοντας την εντύπωση του νέφους.


ΣΧΕΔΙΑ ΦΑΝΣΙ 

Οποιοδήποτε σχήμα διαμαντιού εκτός από το round - για παράδειγμα, marquise, square, emerald, oval, heart και pear.


ΣΧΗΜΑ 

Το σχήμα αναφέρεται στη μορφή ή στην εμφάνιση του διαμαντιού - για παράδειγμα αν το διαμάντι είναι round (στρογγυλό), triangular (τριγωνικό),square (τετράγωνο),marquise (μαρκίζα), pear (δάκρυ), oval ή heart (καρδιά).


ΣΧΗΜΑ ΤΡΙΛΙΟΝ 

Είναι το διαμάντι σε τριγωνικό σχήμα, που έχει 50 έδρες. Τα trillion χρησιμοποιούνται συχνά ως πλαϊνές πέτρες.


ΣΧΙΣΜΟΣ 

Ορισμένοι κρύσταλλοι εμφανίζουν μια πολύ σπάνια διανυσματική ιδιότητα. Σύμφωνα με αυτήν οι κρύσταλλοι σπάνε πάντα σε καθορισμένα επίπεδα της κρυσταλλικής τους δομής, τα οποία είναι παράλληλα μεταξύ τους. Για παράδειγμα το διαμάντι όταν το χτυπήσουμε πάντα θα σπάσει σε επίπεδα που είναι παράλληλα στις έδρες του οκταέδρου. Όσο πιο επίπεδη είναι η επιφάνεια στην οποία σπάει ένας κρύσταλλος, τόσο πιο τέλειος είναι και ο σχισμός του. Το διαμάντι έχει τέλειο οκταεδρικό σχισμό, δηλαδή σπάει σε τέλεια επίπεδα παράλληλα στις οκταεδρικές έδρες. Τέλειος σχισμός δηλαδή δεν σημαίνει ότι κάτι είναι εύθραυστο αλλά ότι σπάει σε τέλεια επίπεδα.




Τ


ΤΕΛΕΙΩΜΑ 

Αυτή η λέξη χρησιμοποιείται για να περιγράφει το εξωτερικό μέρος του διαμαντιού. Αν ένα διαμάντι είναι πολύ καλά γυαλισμένο, τότε σημαίνει ότι έχει αρκετά καλό τελείωμα.


Τιρκουάζ 

Είναι ένα γαλαζοπράσινο αδιάφανο ορυκτό. Οι Γάλλοι το ονόμαζαν turquoise και οι Βενετσιάνοι turchesa που  σημαίνει «από την Τουρκία», γιατί οι Ευρωπαίοι έμποροι του μεσαίωνα  αγόραζαν το τιρκουάζ στα Τούρκικα παζάρια, όπου είχε φτάσει από την Περσία. Είναι σπάνιο και περιζήτητο υλικό. Όλοι οι αρχαίοι πολιτισμοί το έχουν χρησιμοποιήσει  για χάραξη, για φυλαχτό, για κοσμήματα. Η νεκρική μάσκα  στον τάφο του φαραώ Τουταγχαμών στην Αίγυπτό ήταν από τιρκουάζ ,όπως και δαχτυλίδια που βρέθηκαν στον τάφο του. Οι Αζτέκοι χρησιμοποιούσαν τιρκουάζ και άλλους πολύτιμους λίθους μαζί με χρυσό, για να φτιάξουν ένα είδος μωσαϊκού, που διακοσμούσαν μαχαίρια, ασπίδες, μάσκες, κ.λ.π Μέχρι σήμερα τα παραδοσιακά κοσμήματα των Ινδιάνων της Αμερικής  έχουν σαν βάση το τιρκουάζ. . Οι λαοί της Μεσοποταμίας, οι λαοί στην κοιλάδα του Ινδού ποταμού, και οι Κινέζοι, γνώριζαν  επίσης και χρησιμοποιούσαν το τιρκουάζ. Στην αρχαία Ελλάδα ήταν γνωστός σαν  καλλαίτης ή καλλαίς λίθος. Στον  Πλίνιο συναντάμε το όνομα callaina ή «καλός λίθος».

Ο χημικός τύπος είναι CuAl6(PO4)4(OH)8•4H2O έχει σκληρότητα 5,5 και ειδικό βάρος 2.8.  Στην Περσία υπάρχουν ορυχεία τιρκουάζ που είναι σε λειτουργία για  πάνω από 2000 χρόνια, και παράγουν μέχρι σήμερα την καλύτερη ποιότητα τιρκουάζ παγκοσμίως. . Άλλο ορυχείο στην χερσόνησο του Σινά λειτουργούσε από το 3000 π.Χ. μέχρι πριν λίγα χρόνια.  Στις Η.Π.Α.  υπάρχουν πολλές περιοχές που υπάρχουν κοιτάσματα τιρκουάζ, Νεβάδα, Αριζόνα Νέο Μεξικό κ.λ.π. Οι Η.Π.Α. και η Κίνα είναι οι μεγαλύτερες παραγωγοί χώρες.  Σε μία περιοχή μόνο στον κόσμο υπάρχει μία σπανιότατη ημιδιάφανη ποιότητα τρκουάζ, στη Βιρτζίνια των Η.Π.Α. 

Πολύ μεγάλη ζήτηση για τιρκουάζ υπήρχε την δεκαετία του 1960. Μετά από μία κάμψη που πέρασε η ζήτηση του τα επόμενα χρόνια, τελευταία επανήλθε στην κατηγορία των περιζήτητων πετρών. Λόγω της μεγάλης του ζήτησης έχουν γίνει πολλές απομιμήσεις τιρκουάζ. Η πιο συνηθισμένη είναι από βαμμένο χαουλίτη. Υπάρχει ακόμη στην αγορά συνθετικό τιρκουάζ και μία ποιότητα που ονομάζεται ανασυντεθημένο ή πάστα.

Το τιρκουάζ είναι ένα ορυκτό πορώδες, που δεν έχει μεγάλη σταθερότητα. Κατά την έκθεσή του στο φως, και κατά την επαφή του με τον ατμοσφαιρικό αέρα, με σπρέι κ.λ.π., έχει την τάση να αλλάζει το χρώμα του. Για να παραμείνει σταθερό, συχνά το καλύπτουν επιφανειακά, με ένα ειδικό βερνίκι.Η επεξεργασία αυτή του τιρκουάζ θεωρείται αποδεκτή.  Ως προς την δημιουργία του το τιρκουάζ είναι ένα δευτερογενές ορυκτό, που σημαίνει ότι δημιουργείται από την αλληλεπίδραση προυπαρχόντων ορυκτών.


Τοπάζι 

Είναι ένα ορυκτό, που έχει χρησιμοποιηθεί σαν πολύτιμος λίθος από την αρχαιότητα. Ο χημικός τύπος είναι Al2SiO4(F,OH)2  κρυσταλλώνεται στο ορθορομβικό σύστημα, έχει σκληρότητα 8 και ειδικό βάρος 3,5.

Το όνομα τοπάζιο το χρησιμοποιούσαν οι αρχαίοι Έλληνες, αλλά δεν αναφέρονταν στο υλικό για το οποίο μιλάμε σήμερα, αλλά στον χρυσόλιθο (περίδοτο). Το όνομα Τοπάζιο δόθηκε από ένα νησί στην Ερυθρά θάλασσα που είχε αυτό το όνομα. Ο Πλίνιος γνώριζε ότι το τοπάζιο εμφανίζεται σε διάφορες αποχρώσεις, και ο Στράβων, τον περιγράφει ως «λίθος διαυγής, χρυσό αποστίλβων φέγγος»

Το χρώμα του συνήθως είναι κίτρινο – μελί, αλλά εμφανίζεται και σε άχρωμο, ροζ, πράσινο,. Δημοφιλής είναι και η γαλάζια ποιότητα του, που μοιάζει με ακουαμαρίνα, επειδή όμως είναι πολύ ανοιχτόχρωμο,  σχεδόν πάντα το επεξεργάζονται με ακτινοβόληση και το χρώμα του γίνεται μπλε έντονο. ΄Τα τοπάζια με κίτρινη και κονιάκ απόχρωση είναι τα πλέον δημοφιλή. Έχουν την ονομασία Imperial Topaz (Αυτοκρατορικά), γιατί τα προτιμούσαν ιδιαίτερα οι τσάροι της Ρωσίας.

Παλαιότερα το κίτρινο τοπάζι είχε μεγαλύτερη ζήτηση, αλλά στη θέση του τελευταία χρησιμοποιείται σιτρίν, ή ανοιχτόχρωμος καπνίας  που είναι πολύ φθηνότερα. Το 1750 ένας κοσμηματοπώλης από το Παρίσι ονόματι Dumelle, παρατήρησε ότι το κίτρινο τοπάζι με παρατεταμένη θέρμανση αλλάζει χρώμα και γίνεται ροζ. Ήταν προφανώς από τις πρώτες προσπάθειες για επέμβαση στα χαρακτηριστικά των πολύτιμων λίθων και ανάδειξη της ποιότητας τους. Το ρόζ τοπάζι κυκλοφορεί έκτοτε στην αγορά με την παραπλανητική ονομασία "Brazilian ruby".   Δεν έχει αναφερθεί η παρασκευή συνθετικών τοπαζιών αλλά κυκλοφορεί  στην αγορά μια ποιότητα ιριδίζοντος τοπάζιου που την ονομάζουν 'mystic topaz,' η οποία είναι φυσικό τοπάζι επεξαργασμένο με οξείδια του τιτανίου.

Σήμερα το τοπάζι εξορύσσεται από Αφγανιστάν, Τσεχία, Νορβηγία, Γερμανία,  Ιταλία, κ.λ.π. Στην περιοχή Katlang του Πακιστάν εξορύσσονται εξαιρετικής ποιότητας ροζ τοπάζια, και στην περιοχή Ouro Prêto της Βραζιλίας παράγεται η μεγαλύτερη ποσότητα Αυτοκρατορικού τοπαζιού. Το μεγαλύτερο τοπάζι που έχει βρεθεί, ονομάζεται “El Dorando” . Βρέθηκε στην Βραζιλία το 1984, ζυγίζει 6,2 κιλά, και βρίσκεται στην Βρετανική βασιλική συλλογή.  Ένα υπέροχο τοπάζι είναι το Braganza που βρίσκεται στο Πορτογαλικό στέμμα. Ζυγίζει 1680 καράτια, και επί πολλά χρόνια θεωρείτο διαμάντι.


ΤΡΑΠΕΖΟΕΙΔΗΣ ΕΔΡΑ 

Είναι η πιο μεγάλη έδρα στα διαμάντια. Βρίσκεται στο υψηλότερο σημείο στην κορυφή της κορώνας/crown. Πολλές φορές την ονομάζουμε “face” ή «ταμπλά».


ΤΡΙΓΩΝΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ 

Τριγωνικές ομόκεντρες αναπτύξεις που εμφανίζονται στις οκταεδρικές έδρες των φυσικών διαμαντιών. Οι αναπτύξεις αυτές δηλώνουν την φορά και την διεύθυνση αύξησης των κρυσταλλικών εδρών. Ορισμένες φορές στις γυαλισμένες έδρες των στρογγυλών brilliant κομμένων διαμαντιών, κυρίως στην ζώνη η οποία μένει αρκετά συχνά αγυάλιστη, παρατηρούμε απομεινάρια τέτοιων μορφών.



Υ


ΥΠΕΡΙΩΔΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ 

Η ορατή από τον άνθρωπο ηλιακή ακτινοβολία έχει εύρος περίπου 340nm. Ξεκινά γύρω στα 720nm με το κόκκινο χρώμα και τελειώνει γύρω στα 380nm με το ιώδες/μοβ. Η ακτινοβολία με μήκη κύματος μικρότερα των 380nm, δεν είναι ορατή από τον άνθρωπο και την ονομάζουμε υπεριώδη. Για την γεμολογία και την αδαμαντολογία είναι σημαντική ακτινοβολία, διότι δημιουργεί φαινόμενα φωσφορισμού και υπό προϋποθέσεις μας χρησιμεύει για τον διαχωρισμό φυσικών και συνθετικών διαμαντιών.


Φ


ΦΘΑΡΜΕΝΟΣ ΚΩΝΟΣ 

Κορυφή του κώνου (ή culet) είναι το αιχμηρό τελείωμα στο κατώτερο σημείο του επεξεργασμένου διαμαντιού, και η οποία μπορεί να υποστεί φθορά από την χρήση. Αυτό αποτελεί ελάττωμα στην ποιότητα του διαμαντιού και υπό προϋποθέσεις μπορεί να έχει επίπτωση στην κατηγορία αξιολόγησής του.


ΦΘΑΡΜΕΝΕΣ ΑΚΜΕΣ 

Το διαμάντι λόγω της υψηλής σκληρότητάς του δημιουργεί κατά την επεξεργασία του πολύ αιχμηρές ακμές. Η χρήση ενός κοσμήματος που φέρει διαμάντι, μπορεί να επιφέρει φθορές στις λεπτές ενώσεις των εδρών (ακμές) μετά από κάποιο χρονικό διάστημα εάν δεν γίνεται με προσοχή. Οι φθαρμένες και αλλοιωμένες ακμές υποβαθμίζουν την ποιότητα του γυαλίσματος και επιφέρουν μείωση της τελικής αξίας του.


ΦΘΟΡΑ / ΔΙΑΒΡΩΣΗ 

Είναι η επιφανειακή φθορά ενός επεξεργασμένου και γυαλισμένου διαμαντιού. Γενικά περιγράφει τα γδαρσίματα, τις γρατζουνιές και την διάβρωση της επιφάνειας του διαμαντιού. Η φθορά αυτή έχει επίπτωση στην ποιότητα της στίλβωσης και αναφέρεται στα πιστοποιητικά.


ΦΘΟΡΙΣΜΟΣ 

Φθορισμός είναι το φαινόμενο κατά το οποίο όταν ρίχνουμε φωτεινή ενέργεια (ηλιακό φως, υπεριώδες φως κ.α.) σε ένα σώμα, αυτό μας επιστρέψει φωτεινή ενέργεια έγχρωμη ή μη. Τα περισσότερα διαμάντια εμφανίζουν έντονα το φαινόμενο του φθορισμού με λευκό, μπλε ή κίτρινο χρώμα. Στα πιστοποιητικά των διαμαντιών αναφέρεται ο φθορισμός ως ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του, και δεν επηρεάζει την αξία του.


ΦΙΣ ΑΪ 

Αισθητικά μη ωραίος λευκός δακτύλιος που φαίνεται να σχηματίζεται κάτω από την μεγάλη κεντρική έδρα (table facet) στις στρογγυλές brilliant κοπές. Αυτό οφείλεται στην μη ορθή ανάκλαση του φωτός στην ζώνη/girdle εξαιτίας του ρηχού κώνου (μικρός ύψος του κώνου)


ΦΛΟΙΔΑ 

Τα διαμάντια όταν χτυπηθούν ή έρθουν σε βίαιη επαφή με ένα αιχμηρό αντικείμενο υπάρχει η περίπτωση να υποστούν ένα μικρό σπάσιμο, να ξεκολλήσει δηλαδή μια πολύ λεπτή φλοίδα από την επιφάνειά τους. Αυτό φαίνεται στην παρατήρηση με μεγέθυνση x10 και επηρεάζει την ποιότητα του γυαλίσματος και την καθαρότητά του και πρέπει να αναγράφεται και να απεικονίζεται στα πιστοποιητικά.


ΦΤΕΡΟ 

Είναι ένα είδος έγκλειστου στο εσωτερικό του διαμαντιού. Συχνά μπορεί να περιγραφεί ως ράγισμα ή σπάσιμο.


ΦΥΣΙΚΑ ΔΙΑΜΑΝΤΙΑ 

Φυσικά είναι τα διαμάντια που γεννώνται/δημιουργούνται στο εσωτερικό της με φυσικές διεργασίες.


ΦΤΩΧΗ ΚΟΠΗ 

Η κοπή αναφέρεται στις γωνίες και στις διαστάσεις που δημιουργεί ένας έμπειρος τεχνίτης σε ένα ακατέργαστο διαμάντι για να το μετατρέψει σε ένα τέλειο επεξεργασμένο διαμάντι. Ένα διαμάντι με φτωχή κοπή, μπορεί να έχει κοπεί είτε πολύ ρηχά είτε πολύ βαθιά. Η βαθιά ή η ρηχή κοπή επηρεάζει τη λάμψη του διαμαντιού, αλλά και την αξία του.


ΦΩΣΦΟΡΙΣΜΟΣ 

Δίνουμε σε ένα σώμα φωτεινή ενέργεια μέσω ηλιακής ακτινοβολία ή μέσω υπεριώδους ακτινοβολίας. Σταματάμε την πηγή του φωτός, εάν αυτό μετά το πέρας της έκθεσής του στην φωτεινή πηγή συνεχίζει να εκπέμπει φωτεινή ενέργεια έγχρωμη ή μη λέμε ότι φωσφορίζει. Δηλαδή τα σώματα που φωσφορίζουν εκπέμπουν φως για κάποιο μικρό χρονικό διάστημα χωρίς αυτά εκείνη την στιγμή να δέχονται φως από κάπου αλλού. Φωτίζουν δηλαδή με ή χωρίς χρώμα στο σκοτάδι.


Χ


ΧΑΡΑΚΤΙΚΗ 

Η χαρακτική ή εγχάραξη, είναι μία μέθοδος επιφανειακής διακόσμησης, όπου χρησιμοποιώντας ένα αιχμηρό αντικείμενο, το καλέμι χαρακτικής,  χαράσσουμε μία παράσταση, πάνω σε ένα φύλλο μετάλλου, συχνά χαλκού, ή αργύρου, σπανιότερα σε σκληρά μέταλλα, όπως νίκελ και ατσάλι.

Οι χαράκτες χρησιμοποιούν μια πληθώρα από καλέμια για να πετύχουν το επιθυμητό αποτέλεσμα, με διάφορα πάχη και βάθη γραμμών. Ιστορικά η χαρακτική έχει χρησιμοποιηθεί σαν «τυπογραφική» μέθοδος με την έννοια ότι ένα χαραγμένο θέμα μπορούσε να επαναληφθεί σε αντίτυπα.

Στο πρόσφατο παρελθόν για χάραξη χρησιμοποιήθηκε ο παντογράφος. Αυτό είναι ένα μηχάνημα όπου ο τεχνίτης «γράφει» με το χέρι το μοτίβο που θέλει να χαραχθεί, και συγχρόνως το μηχάνημα χαράζει (αντιγράφει) το μοτίβο πάνω σε μέταλλο. Το σημερινό μηχάνημα χαρακτικής είναι το CNC Router, όπου, αφού δημιουργήσουμε το σχέδιο στον υπολογιστή, συνδέουμε τον υπολογιστή με το Router, και με την βοήθεια κατάλληλου λογισμικού, οι βραχίονες του  Router χαράζουν  αυτόματα την μεταλλική πλάκα. Με την διάδοση  των Router, η χαρακτική με το χέρι για πρακτικές εφαρμογές, τείνει να περιπέσει σε αχρηστία.


ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΣ ΔΙΑΜΑΝΤΙΩΝ 

Είναι το Χρηματιστήριο της Διεθνής Συνομοσπονδία Διαμαντιών. Το WFDB επιβάλλει τους κανόνες και τις οδηγίες για την αξιόπιστη και νόμιμη εμπορική διακίνηση των διαμαντιών σε όλων τον κόσμο.


Χρυσός 

Οι μοναδικές ιδιότητες του χρυσού, και η σπανιότητα του είναι η αιτία που οι άνθρωποι τον λάτρεψαν, από τους πανάρχαιους πολιτισμούς μέχρι σήμερα. Ο χρυσός δεν οξειδώνεται (σκουριάζει), και δεν φθείρεται. Είναι όλκιμος (τραβιέται σε σύρμα) τόσο λεπτό, όσο η τρίχα από τα μαλλιά. Είναι ελατός (γίνεται πλάκα) πολύ λεπτή επίσης. Σφυρηλατείται πολύ εύκολα. Έχει μοναδικό χρώμα και λάμψη. Λόγω της εξαιρετικής του αγωγιμότητας, ο χρυσός χρησιμοποιείται στην κατασκευή απαιτητικών ηλεκτρονικών συσκευών. Δεν έχει τοξικότητα, και δεν προκαλεί αλλεργίες .

Ο χρυσός πάντα ασκούσε ιδιαίτερη γοητεία στους ανθρώπους. Με αυτόν έφτιαχναν, νομίσματα, κοσμήματα, κτερίσματα για τους νεκρούς, μετάλλια,  και άλλα πολύτιμα αντικείμενα. Η εκτίμηση την οποία έτρεφαν οι άνθρωποι για το χρυσό έχει αποτυπωθεί στις γλώσσες όλων των λαών. Και στην Ελληνική γλώσσα από την αρχαία μέχρι την σημερινή η λέξη χρυσός σαν επίθετο, χρησιμοποιείται για να προσδώσει  τον ανώτερο και πολυτιμότερο χαρακτήρα. Χρυσή καρδιά, χρυσοί γάμοι, χρυσός κανόνας, χρυσή τομή, χρυσούς αιών κ.λ.π.  

Χρυσά αντικείμενα συναντάμε ήδη σε προϊστορικούς, και σε όλους τους μετέπειτα πολιτισμούς.  Ειδικά στον Ελληνικό χώρο, στον Κρητομυκηναικό πολιτισμό,  ο χρυσός ήταν από τα αγαπημένα υλικά των καλλιτεχνών και των ανθρώπων της εποχής . Δείγματα της δουλειάς τους απαράμιλλης τέχνης βρέθηκαν σε τάφους της Κρήτης και των Μυκηνών. Στην κλασική Ελλάδα χρησιμοποιούσαν  χρυσό και στην κατασκευή αγαλμάτων. Για το χρυσελεφάντινο άγαλμα της Αθηνάς Παρθένου στον Παρθενώνα, είχαν χρησιμοποιηθεί 1.137 κιλά χρυσό. Στο Βυζάντιο ο χρυσός ήταν σχεδόν το αποκλειστικό μέταλλο για την κατασκευή κοσμημάτων. Χρησιμοποιείτο επίσης και για την κατασκευή νομισμάτων, τα κωσταντινάτα, τα οποία οι κάτοικοι της αυτοκρατορίας χρησιμοποιούσαν και  για να αποθησαυρίζουν τις οικονομίες τους.

Το χημικό  σύμβολο  του χρυσού είναι Au, λειώνει στους 1337ο C, και έχει ειδικό βάρος 19,3 είναι δηλαδή εξαιρετικά βαρύ υλικό. Η περιεκτικότητα ενός κράματος σε χρυσό μετριέται με τα καράτια: 24 καράτια είναι 100% χρυσός, 18 καράτια είναι 75% χρυσός. Για λόγους κόστους, και για άλλους λόγους, γίνεται πρόσμιξη του χρυσού με άλλα μέταλλα, για την δημιουργία των διαφόρων κραμάτων χρυσού. Στον πίνακα φαίνεται η αναλογία στη «λέγα», δηλαδή στην πρόσμιξη (εκτός του χρυσού) για την δημιουργία των διαφόρων κραμάτων χρυσού.


ΧΡΩΜΑ ΠΟΛΥΤΙΜΩΝ ΛΙΘΩΝ 

Το χρώμα που εκπέμπει ένα  ορυκτό, αλλά και  οποιοδήποτε υλικό στη φύση, παράγεται ως εξής: Το φυσικό φως πέφτει πάνω στο ορυκτό. Όπως είναι γνωστό, το φυσικό φως περιέχει όλα τα χρώματα. Το ορυκτό θα απορροφήσει όλα τα χρώματα του λευκού φωτός , εκτός από ένα. Αυτό το  ένα χρώμα  που δεν απορροφά το ορυκτό,  αντανακλάται. Αυτό είναι και το χρώμα που βλέπει το μάτι μας.

Κάποια ορυκτά έχουν ένα συγκεκριμένο χρώμα, το οποίο υπάρχει στην ατομική δομή τους, όπως είναι το μπλε του αζουρίτη, και το πράσινο του μαλαχίτη, το πράσινο του περίδοτου και το κόκκινο του ροδοχρωσίτη.  Τα ορυκτά αυτά ονομάζονται ιδιοχρωματικά (idiochromatic) Στις περισσότερες περιπτώσεις όμως, το χρώμα δεν υπάρχει μέσα στη δομή του ορυκτού, αλλά δημιουργείται από τις προσμίξεις που υπάρχουν στη μάζα του. Στην περίπτωση αυτή μιλάμε για αλλοχρωματικά υλικά (allochromatic).

Οι προσμίξεις αυτές συνήθως δεν υπερβαίνουν το 1% της μάζας. Οι προσμίξεις που είναι υπεύθυνες για το χρώμα ( άτομα ή ιόντα) έχουν την ονομασία χρωμοφόρα (chromophores). Αναλόγως με την ποσότητα της πρόσμιξης, το χρώμα του ορυκτού, είναι περισσότερο ή λιγότερο έντονο. Θα δώσουμε ένα παράδειγμα με τον βήρυλλο. Το ορυκτό αυτό είναι άχρωμο χωρίς προσμίξεις.  Όταν όμως στη μάζα του υπάρχει σαν πρόσμιξη σίδηρος Fe 3+, παίρνει κίτρινο χρώμα και ονομάζεται ηλιόδωρο. Όταν σαν πρόσμιξη υπάρχει σίδηρος Fe2+, τότε ο βήρυλλος έχει γαλάζια απόχρωση και ονομάζεται ακουαμαρίνα. Αν υπάρχει συγχρόνως Fe3+  και Fe2+, το χρώμα γίνεται πράσινο. Αν η πρόσμιξη στο βήρυλλο είναι μαγνήσιο Mn2+, έχει ροζ χρώμα και λέγεται μοργκανίτης. Αν περιέχει μαγνήσιο Μn3+ το χρώμα γίνεται κόκκινο και λέγεται βιξβυίτης. Τέλος αν περιέχει χρώμιο Cr3+, ο βήρυλλος παίρνει ένα χαρακτηριστικό πράσινο χρώμα και λέγεται σμαράγδι. Ένα άλλο σημείο που πρέπει να σημειώσουμε είναι πως η ίδια πρόσμιξη δίνει διαφορετικό χρώμα σε διαφορετικά υλικά. Παράδειγμα το χρώμιο Cr3+ αν μπει σαν πρόσθετο στο κορούνδιο (Al2O3), δίνει κόκκινο χρώμα που είναι το ρουμπίνι. Αν υπάρχει σαν πρόσθετο στον βήρυλλο (Be3Al2(SiO3)6 ) δίνει πράσινο χρώμα που είναι το σμαράγδι. Η ίδια πρόσμιξη  Cr3+ δίνει στον άχρωμο χρυσοβήρυλλο το μοβ χρώμα που είναι ο αλεξανδρίτης .

Ένα πολύπλοκο ζήτημα που προκύπτει είναι να μπορέσουμε να περιγράψουμε ακριβώς το χρώμα ενός ορυκτού και ειδικά ενός πολύτιμου λίθου. Για την πλήρη περιγραφή του χρώματος απαιτούνται τρία μεγέθη.

1) Απόχρωση (Hue). Το μάτι του ανθρώπου, μπορεί να δει μόνο ένα κομμάτι του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος που ονομάζεται ορατό φάσμα. Το ορατό φάσμα χωρίζεται χοντρικά σε τέσσερις περιοχές α) Πράσινο 490nm-550nm β) Κίτρινο 550nm-590nm γ) Πορτοκαλί 590 nm-630nm δ) Κόκκινο 630nm-700nm. Στα όρια αυτών των τεσσάρων περιοχών υπάρχουν και τα υπόλοιπα χρώματα, μοβ, μπλε, κ.λ.π. Το GIA (Gemological Institute of America) για ακριβέστερο προσδιορισμό της απόχρωσης, έχει χωρίσει το ορατό φάσμα  σε 31 επι μέρους αποχρώσεις. Έτσι μπορούμε να προσδιορίζουμε με μεγάλη ακρίβεια την απόχρωση του κάθε πολύτιμου λίθου. 

2) Φωτεινότητα (Tone). Η φωτεινότητα είναι το μέγεθος που δείχνει πόσο ανοιχτόχρωμη ή σκουρόχρωμη είναι η συγκεκριμένη απόχρωση. Το GIA πρότεινε μία δεκάβαθμη κλίμακα της φωτεινότητας, όπου το νούμερο 1 είναι το εντελώς ανοιχτόχρωμο (ξεθωριασμένο), και 10 είναι το πολύ σκούρο, σχεδόν μαύρο.

3) Καθαρότητα.(Saturation). Η ανάμιξη πολλών χρωμάτων στην παλέτα του ζωγράφου  δίνει σαν αποτέλεσμα ένα μουντό καφέ ή γκρι χρώμα. Μεγάλη καθαρότητα χρώματος σημαίνει πως το χρώμα που έχει ο πολύτιμος λίθος περιέχει μία μόνο απόχρωση. Μικρή καθαρότητα σημαίνει ανάμιξη πολλών αποχρώσεων στο χρώμα. Το GIA  έχει καθορίσει ένα εξάβαθμο πρότυπο καθαρότητας του χρώματος των πολύτιμων λίθων, όπου ο βαθμός 1 είναι το πολύ αναμιγμένο,  και ο βαθμός  6 είναι το απολύτως καθαρό.


ΧΡΩΜΑ ΦΑΝΣΙ 

Με τον όρο αυτόν ονομάζουμε όλα τα διαμάντια που εμφανίζουν οποιοδήποτε χρώμα (εκτός φυσικά του λευκού και του μαύρου) το οποίο είναι έντονο και με ομοιογένεια.


ΧΡΩΜΑΤΙΚΟΣ ΤΟΝΟΣ

Ο τόνος του χρώματος σε ένα διαμάντι, δηλαδή η ένταση και το είδος του χρώματός του.


ΧΥΤΕΥΣΗ

Χύτευση ονομάζουμε την μέθοδο παραγωγής μεταλλικών αντικειμένων, κατά την οποία λειωμένο μέταλλο (σε υγρή μορφή) παροχετεύεται σε καλούπι. Όταν το μέταλλο ψύχεται (στερεοποιείται) παίρνει το σχήμα του καλουπιού.

Οι άνθρωποι χρησιμοποίησαν την χύτευση για να κατασκευάσουν μεταλλικά αντικείμενα, χιλιάδες χρόνια προ Χριστού. Οι λαοί της Μεσοποταμίας γνώριζαν να χυτεύουν τον μπρούτζο από το 3500 π.Χ. Το εντυπωσιακό είναι ότι οι Σουμέριοι γνώριζαν από το 2500 π.Χ. την πολύπλοκη μέθοδο της χύτευσης με την μέθοδο του χαμένου κεριού. Αυτή την μέθοδο την συναντάμε στην Αίγυπτο, στην Κλασσική Ελλάδα, και στην Κίνα κατά την δυναστεία των Shang, το 1700 π.Χ. Στο αρχαιολογικό μουσείο της Αθήνας υπάρχει ένα πολύ ενδιαφέρον «μάθημα» για τον τρόπο που χρησιμοποιούσαν οι τεχνίτες στην αρχαία Αθήνα, για να χυτεύουν χάλκινα αγάλματα με την μέθοδο του χαμένου κεριού.